2026 жылғы 3–4 қыркүйекте АР26198933 «Шығыс Қазақстан: Семей және Өскемен қалаларының қалалық кеңістігінің әлеуметтік-демографиялық және әлеуметтік-мәдени трансформациясының траекториялары (2025–2027)» гранттық ғылыми жобасын іске асыру аясында Германия Федеративтік Республикасына, Росток қаласында орналасқан Макс Планк қоғамының Демографиялық зерттеулер институтына (нем. Max-Planck-Institut für demografische Forschung, MPIDR) ғылыми іссапар ұйымдастырылды. Бұл – халықтануды зерттейтін әлемдегі жетекші ғылыми орталықтардың бірі. Институт 1996 жылы құрылған және жаһандық әрі жергілікті демографиялық үдерістерді зерттейтін халықаралық ғылыми ұйымдар жүйесінің құрамына кіреді.
Институт қызметінің негізгі бағыттары – туу көрсеткіштері мен отбасы, халық денсаулығы және көші-қон. Пәнаралық зерттеулерге ерекше назар аударылады.
МНИЦ «DSR» өкілдері мен институт қызметкерлерінің бірлескен жұмысының негізгі алаңы Дмитрий Ждановтың жетекшілігіндегі Демографиялық деректер зертханасы болды. Бұл зертхана әлемдік демографиялық статистиканың ең сенімді әрі верификацияланған деректер базасын қалыптастырып, дамытып келеді. Аталған база халықтану саласындағы жетекші зерттеулерге, сондай-ақ экономикалық факторлардан бастап әлеуметтік-мәдени факторларға дейінгі көптеген факторларды ескере отырып, демографиялық үдерістерді бағалау мен болжауға негіз болады.
Институт ғылыми қызмет пен жоғары білікті мамандарды, соның ішінде халықаралық докторантура бағдарламалары аясында даярлауға барынша бағытталған бірегей сәулеті бар ғимаратта орналасқан. Институт бойынша экскурсия барысында ғылыми кітапхананың үй-жайларымен (барлық материалдар ашық қолжетімді), штаттағы зерттеушілердің жұмыс кабинеттерімен және докторанттарға арналған коворкинг кеңістіктерімен танысу мүмкіндігі берілді.
Сапар барысында «Қала демографиясы бойынша заманауи цифрлық құралдар мен деректер базалары» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Оның нәтижесінде Дмитрий Ждановпен (демографиялық деректер базалары), туу көрсеткіштерінің негізгі трендтеріне мониторинг пен талдау жүргізетін Human Fertility Database жобасының үйлестірушісі Айва Ясилененемен, соның ішінде Қазақстан үшін өзекті болып табылатын туу көрсеткіштерін кейінге қалдыру және әлемнің ондаған еліндегі туу кезектілігінің динамикасы үдерістері бойынша, Домантас Жасилиониспен – оның ғылыми қызығушылықтары өмір сүру ұзақтығы мен өлім-жітім құрылымдарының өзгерістері, отбасы мен некелесу құрылымдарының эволюциясы, сондай-ақ әлеуметтік әл-ауқаттың маркері ретіндегі репродуктивтік тәжірибелердің этикалық аспектілерін қамтиды – және Украинадағы демографиялық үдерістерді зерттеуші Наталья Левчукпен нәтижелі ғылыми тәжірибе алмасу жүзеге асырылды.
Жоба бойынша ғылыми қызметкерлер Аубакирова Ж.С., Столярова Э.О., Краснобаева Н.Л. және Сарсембаева Г.А. сөз сөйлеп, «Шығыс Қазақстан: Семей және Өскемен қалаларының қалалық кеңістігінің әлеуметтік-демографиялық және әлеуметтік-мәдени трансформациясының траекториялары» гранттық жобасын іске асырудың алдын ала нәтижелерін таныстырды.
Росток қаласындағы Демографиялық зерттеулер институтына сапардың маңызды нәтижелерінің бірі – МНИЦ «DSR»-дың POPULATION EUROPE – демографтар мен ғылымның сабақтас салаларының мамандарын біріктіретін халықаралық қауымдастық зерттеушілері және сарапшыларымен байланыс орнату мүмкіндігін талқылау болды.
Макс Планк қоғамының Демографиялық зерттеулер институтының қызметі туралы толық ақпарат мына сайтта берілген: https://www.demogr.mpg.de/en.
