Заманауи геодезиялық аспаптар

Сипаттама: Инженерлік-геодезиялық есептерді шешу үшін заманауи геодезиялық аспаптарды пайдалану бойынша студенттердің теориялық білімі мен практикалық дағдыларын қалыптастыру. Курс электрондық өлшеу құралдарының, GNSS технологияларының, кеңістіктік ақпаратты жинаудың цифрлық жүйелерінің жұмыс істеуі мен жұмыс істеу принциптерін қамтиды. Студент заманауи геодезиялық құралдарды іс жүзінде сауатты қолдана алады, жоғары дәлдіктегі өлшемдерді орындай алады және цифрлық технологияларды қолдана отырып алынған деректерді талдай алады.

Кредиттер саны: 6

Пререквизиты:

• Геодезияның негіздері

Пәннің еңбек сыйымдылығы:

Жұмыс түрлері	сағат
Дәрістер	30
Практикалық жұмыстар
Зертханалық жұмыстар	30
СӨЖО	30
СӨЖ	90
Қорытынды бақылау нысаны	емтихан
Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны	Жазбаша емтихан

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Базалық пәндер

Мақсат

• Студенттердің геодезиялық аспаптар туралы терең білім алу, аспаптармен жұмыс істеу, олармен шебер және ұқыпты жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру.

Міндет

• - оптикалық және оптикалық-электрондық жүйелер теориясын зерттеу; - геодезиялық аспаптардың құрылысын оқып үйрену; - аспаптарды зерттеу әдістерін оқып үйрену.

Оқыту нәтижесі: білу және түсіну

• Геодезиялық, фотограмметриялық және картографиялық аспаптарды, ғарыштық геодезияның техникалық құралдарын, есептеу техникасын және геодезиялық өлшеулер мен олардың нәтижелерін математикалық өңдеу, сондай-ақ карталар жасау үшін пайдаланылатын ақпаратты автоматтандырылған өңдеу құралдарын игеру.

Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану

• Геодезиялық аспаптардың техникалық құжаттарын еркін талдау қабілеттілігі, олармен жұмыс істеу дағдыларын білу.

Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру

• Ақпаратты талдау қабілеттілігі, астрономиялық анықтамалардың өндірісінің тәсілдері және оларды қолдану жағдайлары туралы қорытынды жасай және дәлелді ойды айта білу.

Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер

• Коллективте ұйымдастыру-басқару функцияларын орындау қабілеттілігі.

Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі

• Геодезиялық жұмыстарды орындауда геодезиялық және фотограмметриялық аспаптармен, құрал-жабдықтармен, инструменттермен жұмыс істеу дағдылары.

Оқыту әдістері

Оқу сабақтарын өткізу кезінде мынадай білім беру технологияларын пайдалану көзделеді - интерактивті дәріс (оқытудың келесі белсенді түрлерін қолдану: атқарушы (басқарылатын) пікірталас немесе әңгімелесу; модерация; слайдтарды немесе оқу фильмдерін көрсету; ми шабуылы; мотивациялық сөйлеу); - берілген шарттар негізінде әртүрлі жағдайлардың даму сценарийлерін құру; - ақпараттық-коммуникациялық (мысалы, қолданбалы бағдарламалардың кәсіби пакеттерін пайдалана отырып, компьютерлік сыныптағы сабақтар); - іздеу-зерттеу (оқу үрдісінде студенттердің өзіндік зерттеу қызметі); - оқу міндеттерін шешу.

Білім алушының білімін бағалау

Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.

Кезең	Тапсырма түрі	Өлшем
1  рейтинг	Дәрістер жинағы 1	0-100
	Зертханалық жұмыстар 1
	СӨЖ 1
	Бақылау жұмысы 1
2  рейтинг	Дәрістер жинағы 2	0-100
	Зертханалық жұмыстар 2
	СӨЖ 2
	Бақылау жұмысы 2
Қорытынды бақылау	емтихан	0-100

Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты

Тапсырма түрі	90-100	70-89	50-69	0-49
	Өте жақсы	Жақсы	Қанағаттанарлық	Қанағаттанарлықсыз
Дәрістер жинағы	Егер білім алушы бағдарламада көзделген көлемде материалдың мазмұнын ашса, материалды белгілі бір логикалық ретпен сауатты тілде баяндаса, осы пәннің терминологиясын оқу пәні ретінде дәл қолдана отырып; оқытушының жетекші сұрақтарынсыз өз бетінше жауап берсе; тест тапсырмаларына сәтті жауап берсе, ситуациялық міндеттерді дұрыс және негізді шешсе қойылады. Екінші сұрақтарды немесе есептеулерді жариялау кезінде бір немесе екі дәлсіздік болуы мүмкін, оны білім алушы оқытушының ескертуі бойынша оңай түзетеді.	Егер білім алушының жауабы негізінен "өте жақсы" деген белгіге қойылатын талаптарды қанағаттандырса, бірақ бұл ретте кемшіліктердің бірі орын алса: оқытушының ескертуі бойынша түзетілген жауаптың негізгі мазмұнын жарықтандыру кезінде бір - екі дәлсіздікке жол берілсе; екінші сұрақтарды жарықтандыру кезінде немесе есептеулерде қате немесе екіден көп дәлсіздіктер жіберілсе, оқытушының ескертуі бойынша оңай түзетілсе қойылады.	Ол келесі жағдайларда қойылады: материалдың мазмұны толық емес немесе дәйекті түрде ашылған, тесттерге жауап беруде қателіктер, ситуациялық есептерді шешуде дәлсіздіктер бар, бірақ мәселені жалпы түсіну көрсетілген және пәннің оқу бағдарламасында анықталған материалды одан әрі игеру үшін жеткілікті дағдылар көрсетілген.	Егер оқу материалының негізгі мазмұны ашылмаған; білім алушылардың оқу материалының үлкен немесе аса маңызды бөлігін білмеуі немесе толық түсінбеуі анықталған; әңгімелесу сұрақтарына жауап беру кезінде өрескел қателіктер жіберілген, ситуациялық міндеттер дұрыс шешілмеген, тесттерге жауаптарда қателіктер жіберілген, суреттерде, схемаларда арнайы терминологияны пайдалану кезінде ұғымдарды анықтауда қателіктер жіберілген жағдайларда қойылады, оқытушының бірнеше жетекші сұрақтарынан кейін түзетілмеген есептер.
Зертханалық жұмыстар	Егер студент зертханалық сабақ барысында белсенді жұмыс істесе, зертханалық сабақ жоспарына сәйкес оқытушының сұрақтарына толық жауап берсе және сонымен бірге дәріс материалын терең меңгергенін, тиісті әдебиеттерді білетінін көрсетсе, осы мәселеге өз көзқарасын білдіре алса, материалды өз бетінше және дәлелді түрде жеткізе алса, құбылыстар мен құбылыстарды талдай алса, "өте жақсы" баға қойылады фактілер, тәуелсіз жалпылау және қорытынды жасау, 1-2 арифметикалық қателіктерден немесе сипаттамалардан аспайтын оқу тапсырмаларын дұрыс орындайды.	"Жақсы" баға келесі талаптарды сақтаған жағдайда қойылады: студент зертханалық сабақ барысында белсенді жұмыс істейді, сұрақтар толық қамтылған, материалдың презентациясы логикалық, фактілермен негізделген, тиісті әдеби көздерге сілтемелермен, сұрақтарды жариялау қорытындылармен аяқталды, студент фактілер мен оқиғаларды талдай білді, сонымен қатар оқу тапсырмаларын орындай алды. Бірақ жауаптарда дәлсіздіктер, кейбір кішігірім қателіктер жіберілді, Материалды ұсыну кезінде дәлелдің жеткіліксіздігі, студенттің фактілер мен оқиғаларға нақты қатынасы немесе жерге орналастыру мәселелерін шешуде 1-2 арифметикалық және 1-2 логикалық қателіктер жіберілді.	"Қанағаттанарлық" баға студент жалпы осы тақырып бойынша сұрақтардың мәнін игеріп, дәріс материалы мен оқу әдебиеті туралы білімді анықтап, фактілер мен оқиғаларды талдауға,қорытынды жасауға және мәселелерді шешуге тырысқанда қойылады. Бірақ сабақта ол пассивті әрекет етеді, тек мұғалімнің шақыруы бойынша жауап береді, сұрақтарға толық емес жауап береді, практикалық материалды жарықтандыруда өрескел қателіктер жібереді немесе арнайы мәселелерді шешуде 3-4 логикалық қателіктер жібереді.	"Қанағаттанарлықсыз" деген баға студент сұрақ қоюдың сәтсіздігін анықтаған жағдайда қойылады, сұрақтар дұрыс емес, жүйесіз, өрескел қателіктермен жарықтандырылады, мәселелердің негізгі мәнін түсінбейді, қорытындылар, жалпылау, оқу мәселелерін шеше алмау анықталды.
Студенттің өздік жұмысы (СӨЖ)	Өздік жұмыс толығымен берілген тақыпқа сай. Жұмыс толығымен тиянақты орындалған және құрылымы барлық қажетті сұрақтарға жауап береді. Қабылданған ресми әдістемелерге сәйкес безендірілген. Есептік - графискалық бөлім стандарттарға сай безендірілген. Тапсыру барысында студент толығымен тақырыпты баяндап, қосымша сұрақтарға кідіріссіз жауап береді	Жұмыс тақырыпқа сай, толығымен орындалған. Барлық безендіру және рәсімдеу талаптарына жұмыс сай келеді. Бір-екі қателікке рұқсат беріледі. Студент орындалған жұмысты қорғай алады, жұмыс мәнін және мақсатын түсінеді, тек қосымша сұрақтарға бірден жауап бермеуі мүмкін	Жұмысты толық орындамады, бірақ жалпы бағыты мен мәні берілген тапсырмаға сай. Рәсімдеу бойынша олқылықтар және дөрекі қателер бар. Қосымша сұрақтарға жауап бере алмайды	Жұмыстың тақырыбы қате, толықтай орындалмаған не болмаса мүлдем орындалмаған. Қосымша сұрақтарға жауап бере алмайды. Теориялық алған білімді қоллдана алмайды
Бақылау жұмысы	оқу-бағдарламалық материал туралы жан-жақты, жүйелі және терең білімді, бағдарламада қарастырылған тапсырмаларды еркін орындай алатын, негізгі және қосымша әдебиеттермен таныс, ұсынылған бағдарламада ұсынылған студентке қойылады; әдетте, "өте жақсы" баға пәннің негізгі ұғымдарының өзара байланысын және олардың алған кәсібі үшін маңыздылығын игерген,түсіністікпен шығармашылық қабілеттерін көрсеткен, оқу-бағдарламалық материалды ұсыну және пайдалану.	бағдарламада ұсынылған негізгі әдебиеттерді меңгерген, бағдарламада көзделген тапсырмаларды сәтті орындайтын оқу-бағдарламалық материал туралы толық білімді тапқан студентке қойылады. Әдетте, "жақсы" баға пән бойынша білімнің жүйелі сипатын көрсеткен және одан әрі оқу жұмысы мен кәсіби қызмет барысында оларды өз бетінше толықтыруға және жаңартуға қабілетті студенттерге қойылады.	бағдарламада көзделген тапсырмаларды орындаумен айналысатын, бағдарламада ұсынылған негізгі әдебиеттермен таныс мамандық бойынша әрі қарай оқу және алдағы жұмыс үшін қажетті көлемде негізгі оқу-бағдарламалық материал туралы білімін тапқан студентке қойылады. Әдетте, бағалау сынаққа жауап беруде және емтихан тапсырмаларын орындау кезінде қателіктер жіберген, бірақ оқытушының басшылығымен оларды жою үшін қажетті білімі бар студенттерге" қанағаттанарлық " қойылады.	бағдарламада көзделген тапсырмаларды орындауда түбегейлі қателіктер жіберген негізгі оқу-бағдарламалық материалды білудегі олқылықтарды анықтаған студентке қойылады. Әдетте, "қанағаттанарлықсыз" баға тиісті пән бойынша қосымша сабақтарсыз оқуды жалғастыра алмайтын немесе жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін кәсіби қызметке кірісе алмайтын студенттерге қойылады.
Емтихан	Жүйелік теориялық білімді көрсетеді, терминологияны біледі, құбылыстар мен процестердің мәнін логикалық және дәйекті түрде түсіндіреді, дәлелді тұжырымдар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологиялық сөйлеуді еркін меңгергендігін және нақтылау сұрақтарына тез жауап беру қабілетін көрсетеді	Күшті теориялық білімді көрсетеді, терминологияны біледі, мәнін, құбылыстары мен процестерін логикалық және дәйекті түрде түсіндіреді, дәлелді тұжырымдар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологиялық сөйлеуді еркін меңгергендігін көрсетеді, бірақ сонымен бірге мұғалімнің өз бетінше немесе шамалы түзетуімен түзететін маңызды емес қателіктер жібереді	Таяз теориялық білімді көрсетеді, құбылыстар мен процестерді талдаудың нашар қалыптасқан дағдыларын, дәлелді қорытынды жасай алмайтындығын және мысалдар келтіре алмайтындығын көрсетеді, монологиялық сөйлеуді, терминологияны, логиканы және презентация дәйектілігін жете білмейді, мұғалім түзеткен кезде ғана түзете алатын қателіктер жібереді	Пәннің теориялық негіздерін білмегендігін, құбылыстар мен процестерді талдаудың қалыптаспаған дағдыларын көрсетеді, дәлелді қорытынды жасай алмайды және мысалдар келтіре алмайды, монологиялық сөйлеуді нашар меңгергендігін көрсетеді, терминологияны білмейді, презентацияның қисындылығы мен дәйектілігінің жоқтығын көрсетеді, тіпті мұғалім түзете алмайтын қателіктер жібереді, сабаққа жауап беруден бас тартады

Бағалау нысаны

Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:

• Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
• Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.

Қорытынды бағаны есептеу формуласы:

И= 0,6	Р1+Р2	+0,4Э
	2

 

мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;

Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.

Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:

Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:

Әріптік жүйе бойынша бағалар	Балдардың сандық эквиваленті	Балдар (%-тік құрамы)	Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар
A	4.0	95-100	Өте жақсы
A-	3.67	90-94
B+	3.33	85-89	Жақсы
B	3.0	80-84
B-	2.67	75-79
C+	2.33	70-74
C	2.0	65-69	Қанағаттанарлық
C-	1.67	60-64
D+	1.33	55-59
D	1.0	50-54
FX	0.5	25-49	Қанағаттанарлықсыз
F	0	0-24

Дәріс сабақтарының тақырыптары

• Геодезиялық аспаптардың эволюциясы және олардың қазіргі геодезиядағы рөлі
• Қазіргі геодезиялық құрылғылардың жіктелуі
• Қазіргі электронды теодолиттер: құрылғы және жұмыс принципі
• Электрондық тахеометрлер (Total Station)
• Роботты тахеометрлер және өлшеуді автоматтандыру
• Сандық нивелирлер және жоғары дәлдіктегі нивелирлеу
• Геодезиядағы лазерлік қашықтық өлшегіштер мен лазерлік сканерлер
• GNSS қабылдағыштары және спутниктік өлшеу әдістері
• RTK және желілік спутниктік өлшеу технологиялары
• Инерциялық өлшеу жүйелері (IMU) және олардың GNSS-пен интеграциясы
• Ұшқышсыз ұшу аппараттары (ұшқышсыз ұшу аппараттары) және геодезиялық датчиктер
• Фотограмметриялық аспаптар және сандық кескінді өңдеу
• Геодезиялық аспаптарды тексеру, калибрлеу және метрологиялық қамтамасыз ету әдістері
• Қателік көздері және геодезиялық өлшеулердің дәлдігін бағалау
• Геодезиялық аспаптарды дамыту перспективалары және цифрлық геодезия

Негізгі әдебиет

• Ванеева, М. В. Электронные геодезические приборы для землеустроительных работ : учебное пособие / М. В. Ванеева, С. А. Макаренко. — Воронеж : Воронежский Государственный Аграрный Университет им. Императора Петра Первого, 2017. — 296 c. — ISBN 978-5-7267-0919-2. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/72791.html (дата обращения: 07.01.2026). — Режим доступа: для авторизир. пользователей
• Киселевский, Е. В. Исследование маркшейдерско-геодезических приборов : учебное пособие / Е. В. Киселевский, Н. Н. Горбунова. — Москва : Российский университет дружбы народов, 2019. — 64 c. — ISBN 978-5-209-08872-1. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/104204.html (дата обращения: 07.01.2026). — Режим доступа: для авторизир. пользователей
• Қолдaнбaлы геодезия: Оқу құрaлы. 1-бөлім / В.В. Авакян: Х.М. Кaсымкaновa, Г.К. Джaнгуловa; әл-Фaрaби aтындaғы Қaзaқ ұлттық университеті. - Алматы: Қaзaқ университеті, 2017. - 248б.
• Современные технологии в землеустроительной, геодезической и кадастровой деятельности : учебное пособие / Ю. Е. Голякова, В. Н. Щукина, Н. Г. Мартынова [и др.]. — Тюмень : Тюменский индустриальный университет, 2022. — 173 c. — ISBN 978-5-9961-2934-8. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/126814.html (дата обращения: 07.01.2026). — Режим доступа: для авторизир. пользователей
• Переварюха, А. Н. Организация и проведение изыскательской (геодезической) практики : учебно-методическое пособие для обучающихся по направлению подготовки 08.03.01 «Строительство» / А. Н. Переварюха, П. И. Соловей. — Макеевка : Донбасская национальная академия строительства и архитектуры, ЭБС АСВ, 2022. — 173 c. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/125897.html (дата обращения: 07.01.2026). — Режим доступа: для авторизир. пользователей

Қосымша әдебиеттер

• Дудник, А. Е. Инженерно-геодезические работы : учебное пособие / А. Е. Дудник, Г. К. Туполева. — Ростов-на-Дону : Донской государственный технический университет, 2019. — 76 c. — ISBN 978-5-7890-1696-1. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/117703.html (дата обращения: 07.01.2026). — Режим доступа: для авторизир. пользователей. - DOI: https://doi.org/10.23682/117703
• Полежаева, Е. Ю. Современный электронный геодезический инструментарий (Виды, метод и способы работы) : учебное пособие / Е. Ю. Полежаева. — Самара : Самарский государственный архитектурно-строительный университет, ЭБС АСВ, 2010. — 108 c. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/20520.html (дата обращения: 07.01.2026). — Режим доступа: для авторизир. пользователей