Жол шарттары және қозғалыстың қауіпсіздігі

Сипаттама: Бүл пән қажетті білім алуға мүмкіндік береді: жолдың көлік жұмысының негізгі көрсеткіштері мен сипаттамаларын анықтау; жолдың көлік құрылысы ретінде жұмыс істеу ерекшеліктері; нақты жол жағдайларында көлік ағындарының қозғалыс заңдылықтары, жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша нақты міндеттерді шешу.

Кредиттер саны: 6

Пререквизиты:

• Инженерлік білім беруге кіріспе

Пәннің еңбек сыйымдылығы:

Жұмыс түрлері	сағат
Дәрістер	30
Практикалық жұмыстар	30
Зертханалық жұмыстар
СӨЖО	30
СӨЖ	90
курстық жоба
Қорытынды бақылау нысаны	емтихан
Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны	Курсты зерттеу курстық жобаны жүзеге асыруды қамтиды

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Кәсіптік пәндер

Мақсат

• Пәнді оқытудың негізгі мақсаты студенттердің алған білімдерін келешекте тәжірибеде автомобиль жолдарын тексеруді ұйымдастыру кезінде қолдана білулері; көлік ағынының қозғалыс қауіпсіздігі мен жолдың пайдалану көрсеткіштерін бағалай білулері; қозғалыс қауіпсіздігін және жолдың көліктік-пайдалану сапа көрстекіштеріне байланысты кешенді шараларды ұйымдастыра білу болып табылады.

Міндет

• Пәнді оқытудың негізгі міндеті болып – жолдың көліктік-пайдалану сипаттамаларымен, жол көрсеткіштерін пайдаланудың бағалау әдістерімен, қозғалыс қауіпсіздігін жоғарлату тәсілдері және қауіпті телімдерін анықтаумен таныстыру болып табылады.

Оқыту нәтижесі: білу және түсіну

• Жолдың көліктік жұмысының негізгі көрсеткіштері мен сипаттамаларын; көліктік құрылым ретіндегі жол жұмысының ерекшеліктерін; нақты қозғалыс жағдайларындағы көлік ағыны қозғалысының заңдылықтарын білу қажет.

Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану

• Теориялық білімін жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етуде нақты міндеттерді шешуде қолдана алу.

Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру

• Теориялық білімін автомобиль жолдары жұмысының тиімділігін арттыруда жағдай жасауға қолдана білуі.

Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер

• Конструкторлық және ұйымдастыру шараларын жүзеге асыру барысында профессионалды қызметтің маманға қоятын білім мен оқудың біліктілік талап сипаттарының деңгейіне жету.

Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі

• Күнделікті профессионалдық қызметте қажетті жаңа арнайы білімінің дағдысын игеру және магистратурада білімін жалғастыру.

Оқыту әдістері

1. Бакалаврларды даярлау бойынша оқытуға құзыреттілік тәсілді іске асыру мақсатында оқытуда "жол шарттары және қозғалыстың қауіпсіздігі"пәні бойынша сабақтарды өткізудің белсенді және интерактивті нысандарын кеңінен қолдану көзделген. 2.Заманауи білім беру технологиялары білім беру процесінің даралануына, қашықтығы мен вариативтілігіне, білім алушылардың жасына және білім деңгейіне қарамастан академиялық ұтқырлығына бағдарланған. Білім беру технологияларының келесі жиынтығы осы бағдарларды жүзеге асыруға арналған: 1. Қолдау көрсететін оқыту технологиялары (дәстүрлі оқыту) немесе өнімді оқыту технологиялары (дәріс технологиялары): түсіндірме-иллюстрациялық оқыту, көп деңгейлі оқыту технологиясы, модульдік оқыту технологиясы, интегралды, сыни оқыту. 2. Дамытушылық оқыту технологиялары: оқушылардың сыни ойлауын дамыту технологиясы, Оқу пікірталас технологиясы. 3. Оқушылардың белсенділігі мен қарқындылығына негізделген технологиялар: оқу материалының схемалық және символдық модельдеріне негізделген оқытуды қарқындату технологиясы. 4. Оқу процесін басқару мен ұйымдастырудың тиімділігіне негізделген технологиялар: оқытуды даралау технологиясы, оқытудың ұжымдық тәсілі, топтық технологиялар, Компьютерлік оқыту технологиялары. 5. Интерактивті нысандарда өткізілетін сабақтардың үлес салмағы бағдарламаның басты мақсатымен (миссиясымен), білім алушылар контингентінің ерекшелігімен және нақты пәндердің мазмұнымен айқындалады және жалпы оқу процесінде және аудиториялық сабақтардың кемінде 20% құрайды студенттердің тиісті топтары үшін дәріс үлгісіндегі сабақтар аудиториялық сабақтардың 40% - дан аспайды

Білім алушының білімін бағалау

Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.

Кезең	Тапсырма түрі	Өлшем
1  рейтинг	Ілінісу коэффициентін анықтау әдістері және төсеніштің тайғақ болуын бағалау.	0-100
	Жол жамылғысының кедір-бұдырын анықтау және бағалау.
	Жол жамылғысының тегістігін анықтау және бағалау.
	Автомобиль жолының жамылғысының беріктігін анықтау және бағалау.
2  рейтинг	Жолдағы жалғыз автомобильдердің жылдамдығын есептеу және қауіпсіздік коэффициенттерінің сызықтық графигін құру.	0-100
	Жолдардың қауіпті учаскелерін апаттық коэффициенттер кестесін құру арқылы бағалау.
	Автомобиль жолдарындағы өткізу қабілеттілігін, жүктеме деңгейін және қозғалыс ыңғайлылығын бағалау.
Қорытынды бақылау	емтихан, курстық жоба	0-100

Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты

Тапсырма түрі	90-100	70-89	50-69	0-49
	Өте жақсы	Жақсы	Қанағаттанарлық	Қанағаттанарлықсыз
Білім алушылардың білімін бағалау критерийлері	90-нан 100 ұпайға дейін: терең және зерттелген материалдың барлық көлемін толық білу және түсіну; қарастырылып отырған ұғымдардың, құбылыстар мен заңдылықтардың, теориялардың, қатынастардың мәнін толық түсіну; зерттелген материал негізінде толық және дұрыс жауап құра білу; Негізгі ережелерді бөліп көрсету, нақты мысалдармен, фактілермен жауапты өз бетінше қолдау; талдау жасау, қорытындыларды жалпылау дербес дәлелденген; пәнаралық (негізге ала отырып) және пәнішілік байланыстар.	70-тен 89 баллға дейін: барлық зерттелген бағдарламалық материалды білу; зерттелген теорияларға негізделген толық және дұрыс жауап; зерттелген материалды көбейту кезіндегі елеусіз қателер мен кемшіліктер, ғылыми терминдерді қолдану кезінде немесе тұжырымдар мен жалпылауда ұғымдарды анықтау, дәлсіздік; материал белгілі бір логикалық дәйектілікпен баяндалады, бірақ бір өрескел қателік жіберіледі немесе қабылданбайды екіден көп кемшіліктер бар және студент оларды сұраныс бойынша немесе оқытушының аз көмегі арқылы өздігінен түзете алады; негізінен оқу материалын игерді; жауапты нақты мысалдармен растайды.	50-69 баллдан: жауапта тақырыптан айтарлықтай ауытқулар бар; мәселеде қарастырылған мәселені талдау үзінді, толық емес; фактілер әрқашан пікірлерден бөлінбейді, бірақ студент олардың арасындағы айырмашылықты түсінеді.	50 ұпайдан төмен (F, FX): материалдың негізгі мазмұны игерілмеген немесе ашылмаған; қорытындылар мен жалпылаудың болмауы; студенттің жауабындағы өрескел қателіктер; жауап беру процесінде тақырыптан және зерттелетін бағдарламадан айтарлықтай ауытқу; жауап беруден бас тарту.

Бағалау нысаны

Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:

• Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
• Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.

Қорытынды бағаны есептеу формуласы:

И= 0,6	Р1+Р2	+0,4Э
	2

 

мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;

Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.

Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:

Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:

Әріптік жүйе бойынша бағалар	Балдардың сандық эквиваленті	Балдар (%-тік құрамы)	Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар
A	4.0	95-100	Өте жақсы
A-	3.67	90-94
B+	3.33	85-89	Жақсы
B	3.0	80-84
B-	2.67	75-79
C+	2.33	70-74
C	2.0	65-69	Қанағаттанарлық
C-	1.67	60-64
D+	1.33	55-59
D	1.0	50-54
FX	0.5	25-49	Қанағаттанарлықсыз
F	0	0-24

Дәріс сабақтарының тақырыптары

• Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі жол жағдайларының рөлі
• Автомобиль-жол жүйесі
• Автомобиль жолдарының көліктік-пайдалану сапасы
• Көліктің жолға әсері
• Жол жамылғысының жай-күйі мен ауа-райы-климаттық факторлардың автожолдардың көліктік-пайдалану сапасына әсері
• Жол элементтері мен реттеу құралдарының автомобильдердің қозғалыс режимдеріне әсері
• Көлік ағындарының қозғалыс сипаттамаларын есептеу
• Автомобиль жолдарын зерттеу
• Жылдың әртүрлі кезеңдерінде автожолдардың көліктік-пайдалану қасиеттерін сақтау тәсілдері
• Қозғалыс жағдайлары мен автожол элементтерінің қозғалыс қауіпсіздігіне әсері
• Жолдардың қауіпті учаскелерін анықтау әдістері
• Жаңа жолдарды жобалау кезінде қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету
• Жолдардағы қауіпті жерлерді жою
• Қозғалыс қауіпсіздігін арттыру құралы ретінде қозғалысты ұйымдастыру
• Қауіпсіз жолдарға қойылатын талаптар

Негізгі әдебиет

• 1. Бургонутдинов А. М., Юшков В. С., Юшков Б. С., Косолапов О. А. Пермский национальный исследовательский политехнический университет.: - 2015. - 223 с. 2. Дудко, Н. И.; Петровец, В. Р. Правила и безопасность дорожного движения. Основы безопасности дорожного движения : учеб.-метод. пособие.: - 2022. - 205 с. 3. Бабков В.Ф. Дорожные условия и безопасность движения. - М.: Транспорт, 2016. - 208 с. 4. Сильянов В. В.6 Э.Р.Домке Транспорто-эксплуатационные качества автомобильных дорог и городских улиц - Издательский центр "Академия", 2009. - 352. 5. Лобанов В.А. Дорожные условия и безопасность движения. – М., Транспорт,2000. 6. Немчинов М.В. Сцепные качества дорожных покрытий и безопасность движения автомобиля - М: Транспорт, 2005 - 231 с

Қосымша әдебиеттер

• 1. Правила дорожного движения РК. Утвержден приказом министра внутренних дел РК от 05 апреля 2025 года; 2. Новиков А. Н. Организация дорожного движения; Белгородский государственный технологический университет им. В.Г. Шухова. . Белгород: 2020 - 195.