Жерасты тау-кен жұмыстарында тау-кен жабдықтарын жөндеу

Сипаттама: Пәнде жабдықты пайдалану мен жөндеудің негізгі ережелері, жабдыққа қызмет көрсететін бөлімшелердің функциялары, майлау материалдарының түрлері, сондай-ақ жалпы мақсаттағы және арнайы мақсаттағы бөлшектерді жөндеудің негізгі әдістері қарастырылған. Білім алушы жөндеу және сервистік жұмыстарды ұйымдастыру құрылымы, саланың технологиялық жабдықтарын жөндеу қағидалары мен әдістемелері, технологиялық жабдықтарды диагностикалауды жүргізуге қойылатын негізгі талаптар туралы білімді қалыптастырады.

Кредиттер саны: 6

Пререквизиты:

• Тау-кен машиналарының құрылысы

Пәннің еңбек сыйымдылығы:

Жұмыс түрлері	сағат
Дәрістер	30
Практикалық жұмыстар	30
Зертханалық жұмыстар
СӨЖО	30
СӨЖ	90
Қорытынды бақылау нысаны	емтихан
Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны	жазбаша емтихан

Компонент: ЖОО компоненті

Цикл: Кәсіптік пәндер

Мақсат

• Пәннің мақсаты — студенттерге жерасты тау-кен жұмыстарында қолданылатын тау-кен жабдығын техникалық қызмет көрсету, диагностика, жөндеу және қалпына келтіру бойынша теориялық білімдер мен практикалық дағдыларды қалыптастыру, сондай-ақ қиын тау-геологиялық жағдайларда машиналарды сенімді, қауіпсіз және тиімді пайдалану қағидаларын меңгерту.

Міндет

• Жерасты тау-кен жұмыстарында қолданылатын тау-кен жабдықтарының түрлері мен құрылымдарын, сондай-ақ күрделі жағдайлардағы пайдалану ерекшеліктерін меңгеру. Техникалық қызмет көрсетудің түрлері, олардың мерзімділігі, көлемі және жоспарлы және жоспардан тыс жөндеу технологияларын оқыту. Жабдықтың техникалық жай-күйін диагностикалау әдістерін меңгеру, соның ішінде вибродиагностика, жылу-бейнелік бақылау, тозу мен ақауларды талдау. Ақаулардың себептерін анықтау, техникалық ақаулық талдау жүргізу және ақауларды жоюдың тиімді тәсілдерін таңдай білу. Бөлшектерді қалпына келтіру технологияларын игеру, пісіру-жаңарту, механикалық өңдеу, напылату және басқа да жөндеу әдістері. Жөндеу жұмыстарын жоспарлау және ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыру, техникалық қызмет көрсету кестелерін және басқарушылық құжаттаманы жасау. Жерасты жағдайларында жабдықты қауіпсіз және сенімді пайдалану, өнеркәсіптік қауіпсіздік пен еңбекті қорғау талаптарын түсіндіру. Кәсіби құзыреттерді дамытуға, инженерлік ойлауды жетілдіруге және білімді практикалық жөндеу қызметінде қолдана білуге ықпал ету.

Оқыту нәтижесі: білу және түсіну

• Студент жерасты тау-кен жұмыстарында қолданылатын тау-кен жабдықтарының құрылысын, арналуын және жұмыс принциптерін; техникалық қызмет көрсету мен жөндеудің түрлерін; жабдықтың техникалық жай-күйін диагностикалау әдістерін; ақаулардың туындау себептерін; жерасты жағдайларындағы қауіпсіз және сенімді пайдалану талаптарын білуі және түсінуі тиіс.

Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану

• Студент жерасты тау-кен жұмыстарында қолданылатын жабдыққа техникалық қызмет көрсету, диагностика және жөндеу жұмыстарын орындау үшін теориялық білімді қолдана алады. Детальдарды қалпына келтірудің оңтайлы әдістерін таңдайды, заманауи диагностика тәсілдерін (вибродиагностика, жылу-визуалды бақылау, тозуды талдау) пайдаланады, жөндеу технологиялық операцияларын әзірлеп, орындайды. Ақаулардың себептерін анықтап, инженерлік тұрғыдан негізделген шешімдер қабылдай алады және жерасты жағдайларында жөндеу жұмыстарын жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын сақтайды.

Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру

• Студент жер асты тау-кен жұмыстарында қолданылатын жабдықтың техникалық жағдайын сыни тұрғыдан бағалай алады, жөндеу немесе тораптарды ауыстыру қажеттілігін негіздеу үшін инженерлік талдау жүргізеді, қалпына келтіру технологияларын және диагностика әдістерін таңдауда дәлелді қорытындылар жасайды. Жабдықтың істен шығу тәуекелдерін бағалайды, жөндеу шешімдерінің әртүрлі нұсқаларын сенімділік, қауіпсіздік және экономикалық тиімділік тұрғысынан салыстырады, жер асты жағдайларын ескере отырып техникалық стратегияларды анықтайды. Жабдықтың тиімділігі мен ұзақ мерзімділігін арттыруға бағытталған инженерлік ұсыныстарды әзірлеп, оларды дәлелді түрде қорғай алады.

Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер

• Студент жер асты тау-кен жұмыстарындағы жабдықты техникалық қызмет көрсету, диагностика және жөндеу мәселелеріне қатысты ақпаратты ауызша және жазбаша түрде анық әрі кәсіби түрде жеткізе алады. Инженерлермен, механиктермен және техникалық персоналмен тиімді қарым-қатынас жасап, өндірістік міндеттерді бірлесе шеше алады. Диагностика нәтижелерін, техникалық есептерді және құжаттарды сауатты рәсімдеп, ұсынылған техникалық шешімдерді дәлелді түрде қорғай алады, өндірістік кеңестер мен командалық жұмыста белсенді қатыса алады.

Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі

• Студент тау-кен жабдықтарын жөндеу бойынша техникалық әдебиеттерді, нормативтік құжаттарды және пайдалану құжаттарын өз бетінше оқып-үйрене алады. Машиналардың сенімділігі мен ұзақ мерзімділігін арттыруға бағытталған заманауи ғылыми және инженерлік шешімдерді талдап, алынған білімді кәсіби дамуда қолдана алады. Өзін-өзі оқытуға, жөндеу мен диагностиканың жаңа технологияларын меңгеруге, өз дағдыларын сын тұрғысынан бағалап, оларды жетілдіру жолдарын анықтауға қабілетті. Жаңа техникалық міндеттер мен жер асты жағдайларына бейімделе алады.

Оқыту әдістері

1. Дәрістік–семинарлық–зачеттік жүйе; ынтымақтастықта оқыту (командалық, топтық жұмыс); ақпараттық-коммуникациялық технологиялар; жобалық оқыту технологиясы; зерттеушілік әдіспен оқыту.

Білім алушының білімін бағалау

Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.

Кезең	Тапсырма түрі	Өлшем
1  рейтинг	Әр студентке рейтинг үшін жеке тапсырма беріледі.	0-100
2  рейтинг	Әр студентке рейтинг үшін жеке тапсырма беріледі.	0-100
Қорытынды бақылау	емтихан	0-100

Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты

Тапсырма түрі	90-100	70-89	50-69	0-49
	Өте жақсы	Жақсы	Қанағаттанарлық	Қанағаттанарлықсыз
"ШҚТУ" КЕАҚ 029-III-2022 "Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ" КЕАҚ Академиялық саясатының "Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау саясаты" 8-бөліміне сәйкес	Теориялық білімді меңгерген, пәнге қатысты терминология мен негізгі ұғымдарды біледі, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндау қабілетіне ие. Технологиялық үдерістер мен олардың құрамдас бөліктерін түсінеді, алынған білім көлемін жеке тапсырмаларда қолдану үшін талдай алады, практикалық жұмыстарды орындау барысында қисынды және негізделген шешімдер көрсетеді.	Теориялық білімді меңгерген, пәнге қатысты терминология мен негізгі ұғымдарды біледі, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндай алады, технологиялық үдерістер мен олардың құрамдас бөліктерін түсінеді. Алайда оқытушының көмегімен алынған білім көлемін жеке тапсырмаларда қолдану үшін талдайды және практикалық жұмыстарды орындау барысында 70–89% деңгейінде қисынды әрі негізделген шешімдер көрсетеді.	Теориялық білімнің 50%-дан астамын меңгерген, пән бойынша терминология мен негізгі ұғымдарды біледі, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндауға қабілетті, технологиялық үдерістер мен олардың негізгі құрамдас бөліктерін түсінеді. Алынған білім көлемін жеке тапсырмаларды орындауда тек оқытушының көмегімен қолдана алады және практикалық жұмыстарды орындау барысында 50–69% деңгейінде қисынды әрі негізделген шешімдер көрсетеді.	Теориялық білімнің 50%-дан аз бөлігін меңгерген, пән бойынша терминология мен негізгі ұғымдарды білмейді, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндау қабілеті жоқ, технологиялық үдерістер мен олардың негізгі құрамдас бөліктерін түсінбейді. Оқытушының қарқынды көмегінсіз жеке тапсырмаларды орындай алмайды және практикалық жұмыстарды орындауда 50%-дан төмен нәтиже көрсетеді.

Бағалау нысаны

Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:

• Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
• Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.

Қорытынды бағаны есептеу формуласы:

И= 0,6	Р1+Р2	+0,4Э
	2

 

мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;

Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.

Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:

Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:

Әріптік жүйе бойынша бағалар	Балдардың сандық эквиваленті	Балдар (%-тік құрамы)	Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар
A	4.0	95-100	Өте жақсы
A-	3.67	90-94
B+	3.33	85-89	Жақсы
B	3.0	80-84
B-	2.67	75-79
C+	2.33	70-74
C	2.0	65-69	Қанағаттанарлық
C-	1.67	60-64
D+	1.33	55-59
D	1.0	50-54
FX	0.5	25-49	Қанағаттанарлықсыз
F	0	0-24

Дәріс сабақтарының тақырыптары

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5
• 6
• 7
• 8
• 9
• 10
• 11
• 12
• 13
• 14
• 15

Негізгі әдебиет

• Авершин В.А., Зайцев А.В. Ремонт и обслуживание горного оборудования. – М.: Недра, 2012. Бурчак Г.Ф. Эксплуатация, обслуживание и ремонт горных машин. – М.: Горная книга, 2010. Гиниятов И.Ш. Машины и оборудование подземных горных работ. – М.: Недра, 2015. Литвинов А.А. Техническая эксплуатация и ремонт горного оборудования. – М.: МГГУ, 2014. Садовский А.А. Механизация подземных горных работ. – М.: Недра, 2009. Панферов М.И. Надежность и диагностика горного оборудования. – М.: Академия горных наук, 2011. Наливайко В.В. Диагностика и техническое состояние горных машин. – СПб.: Горно-металлургическое издательство, 2016. Белоусов А.А. Техническое обслуживание и ремонт машин и оборудования. – СПб.: Питер, 2012.

Қосымша әдебиеттер

• Бажин В.Ю. Подземные горные машины и оборудование. – Екатеринбург: УГГУ, 2014. Хохряков В.С. Технология ремонта горного оборудования. – М.: ИКИ, 2006. Горная энциклопедия / под ред. Д.Р. Прянишникова. – М.: Сов. энциклопедия, 1989. Рысбаев К.Ж., Абдуллин М.К. Тау-кен машиналары мен жабдықтары. – Алматы, 2013. Токтамысов Е.С. Жерасты тау-кен жұмыстарының жабдықтары. – Қарағанды: ҚарМТУ, 2015. Справочник по ремонту горных машин и механизмов / под ред. П.Е. Яковлева. – М.: Недра, 1991. Справочник шахтера: Машины и оборудование / под ред. В.В.Харченко. – Донецк: Норд-Пресс, 2008.