«Археометрия және археметаллургия» білім беру бағдарламасы археологиялық және металлургиялық нысандарды талдаудың заманауи физикалық, химиялық, материалтану және сандық әдістерін меңгерген жоғары білікті мамандар мен зерттеушілерді даярлауға арналған бағдарлама болып табылады. Түлектер тәуелсіз ғылыми зерттеулер жүргізе алады, тарихи металдардың құрылымын, құрамын және шығу тегін түсіндіре алады, ежелгі технологияларды қалпына келтіре алады және зерттеу нәтижелерін мұражайларда, ғылыми орталықтарда, зертханаларда және мәдени мұраны сақтау жобаларында қолдана алады.
Бітіруші түлектің кәсіби қызмет саласы:
Магистратура түлектерінің кәсіби қызмет саласы заманауи физикалық, химиялық, материалтану және сандық талдау әдістерін қолдана отырып, ежелгі металлургиялық технологиялар мен тарихи металл материалдарын зерттеу саласындағы ғылыми зерттеулермен және аналитикалық қызметпен байланысты.
Түлектер археология, археметаллургия, материалтану және инженерия қиылысындағы пәнаралық ортада кәсіби мансап құрады, ежелгі тау-кен және металлургия саласындағы зерттеулерге, металл археологиялық нысандарды сақтау жобаларына және технологиялық процестерді сандық қайта құруға қатысады.
Кәсіби қызмет салаларына ғылыми-зерттеу және білім беру ұйымдары, мұражайлар мен қалпына келтіру орталықтары, археологиялық және сараптамалық зертханалар, сондай-ақ металл мәдени мұраны сақтау және зерттеу жобалары кіреді.
Түлектің кәсіби қызметінің объектілері:
- археологиялық және археометаллургиялық объекттер мен материалдар (металл бұйымдары, қорытпалар, кендер, қождар, техникалық керамика);
- археометрия, археометаллургия және материалтану бойынша ғылыми-зерттеу және аналитикалық зертханалары;
- металл мәдени мұраны сақтау бойынша мұражайлары, қалпына келтіру және сараптамалық орталықтары;
- ежелгі тау-кен және металлургиялық өндірісті зерттеу бойынша археологиялық экспедициялары мен жобалары;
- ежелгі металлургиялық технологияларды талдау және қайта құруға қатысты сандық зерттеу жобалары мен дерекқорлары.
Білім беру бағдарламасы бойынша магистр дәрежесі «Археометрия және археметаллургия» келесі кәсіби қызмет түрлері бойынша дайындық жүргізеді:
- ғылыми зерттеулер;
- аналитикалық (археометриялық және археометаллургиялық);
- жобалау (ежелгі металлургиялық технологияларды қайта құру және модельдеу);
- сарапшы және кеңесші;
- білім беру (жоғары білім беру және ғылыми білім беру саласында) .
Осы магистратура бағдарламасын меңгеру нәтижесінде келесі құзыреттер бойынша түлек дамиды :
а) жалпы мәдени құзыреттіліктер
Бітіруші түлек мыналарды істей алады:
- ғылым мен техниканың дамуындағы қазіргі ғылыми мәселелер мен үрдістерді талдау;
- кәсіби қызметте ғылыми білімнің философиялық және әдіснамалық негіздерін қолдану;
- орыс және ағылшын тілдерінде ауызша және жазбаша түрде кәсіби қарым-қатынас жасау;
- академиялық этика және ғылыми тұтастық қағидаттарын сақтау;
- пәнаралық және халықаралық зерттеу топтарында тиімді жұмыс істеу.
ә) кәсіби құзыреттіліктер
Бітіруші түлек мыналарды істей алады:
- археологиялық металлургиялық зерттеулерде қазіргі заманғы физикалық, химиялық және материалтану әдістерін қолдану;
- тарихи металдар мен қорытпалардың құрамын, құрылымын және қасиеттерін талдау, ежелгі металлургиялық өндірістің технологиялық процестерін түсіндіру;
- тау-кен және металлургиялық орындардың кешенді археометаллургиялық зерттеулерін жүргізу;
- ежелгі металлургиялық технологияларды қалпына келтіру үшін сандық технологияларды (ГАЖ, 3D модельдеу, деректерді талдау және машиналық оқыту әдістері) пайдалану;
- өз бетінше ғылыми-зерттеу жұмыстарын жоспарлау және жүргізу, ғылыми есептер мен басылымдар дайындау;
- металл мәдени мұрасын зерттеу және сақтау саласындағы сараптамалық және жобалық іс-шараларға қатысу.
Магистратура бағдарламасының мақсаттары:
Археометаллургия және археометрия саласында пәнаралық білімі мен практикалық дағдылары бар, ежелгі металлургиялық технологияларды зерттеу, түсіндіру және қалпына келтіру үшін заманауи физикалық, химиялық, материалтану және сандық аналитикалық әдістерді қолдана алатын жоғары білікті қолданбалы мамандарды даярлау.
Университеттің оқытушылар құрамына академиялық дәрежесі мен атағы бар жоғары білікті мамандар, сондай-ақ тәжірибелі мамандар кіреді, бұл түлектердің бәсекеге қабілетті маман болуына мүмкіндік береді. Сонымен қатар, магистранттар Жапониядан, Ұлыбританиядан, Германиядан, Ресейден, Украинадан және Польшадан келген шақырылған ғалымдар жүргізетін шеберлік сабақтары мен семинарларға қатысады.
Білім беру бағдарламасының жетекші оқытушылары:
- металлургия, материалтану және археометрия саласындағы оқытушылар мен зерттеушілер (кандидаттар, PhD, ғылым докторлары);
- аналитикалық зертханаларда, мұражайларда және археологиялық қазба жұмыстарында тәжірибесі бар мамандар;
- археометрия және сандық талдау әдістері бойынша шақыртылған шетелдік ғалымдар мен сарапшылар.
Магистранттардың ғылыми-зерттеу жұмыстары:
Магистратура бағдарламасының оқу жоспары тағылымдаманың екі түрін қамтиды: оқытушылық және зерттеушілік.
«Археометрия және археметаллургия» бағдарламасы аясында магистранттардың ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін Қазақ-Неміс институтының (ҚНИ) және Алтын Алтай мұражайының ресурстары пайдаланылады .
Қазақ-Герман институты (ҚГИ) бірлескен ғылыми жобалар мен зерттеулерді жүзеге асырады, сондай-ақ магистранттар жоғары технологиялық аналитикалық әдістерді меңгеріп, материалтану мен археометаллургия саласында тәжірибелер жүргізетін заманауи зертханалар мен зерттеу орталықтарын басқарады. Бұл зертханалар металлургиялық және ғылыми-зерттеу кәсіпорындары үшін жаңа білім, техникалық шешімдер және инновациялық әзірлемелер әзірлеуге қабілетті зерттеушілерді мақсатты түрде даярлауды қамтамасыз етеді.
Алтын Алтай мұражайы тарихи металдар мен технологияларды зерттеу үшін бірегей мүмкіндіктер ұсынады. Мұнда магистранттар ежелгі тау-кен және металлургия тұжырымдамаларын әзірлейтін, аймақтардың геологиялық құрылымын зерттейтін, ежелгі білімді жинақтайтын және культтердің қалыптасуын қамтамасыз ететін жобаларға қатыса алады, бұл тарихи және археологиялық деректерді зерттеу мен білім беруге тікелей интеграциялауға мүмкіндік береді.
02.02.2026
