Кен өңдеу машиналары мен жабдықтары
Сипаттама: Студенттерде тау жыныстарын жіктеуге арналған машиналар мен жабдықтардың конструктивті және пайдалану параметрлерін жобалық есептеудің практикалық дағдыларын қалыптастыру (тегіс және айналмалы елеу беті бар экрандар) және тау жыныстарын ұнтақтау (балғалы ұсатқыштар).
Кредиттер саны: 6
Пререквизиты:
- Тау-кен машиналарының құрылысы
Пәннің еңбек сыйымдылығы:
| Жұмыс түрлері | сағат |
|---|---|
| Дәрістер | 30 |
| Практикалық жұмыстар | 30 |
| Зертханалық жұмыстар | |
| СӨЖО | 30 |
| СӨЖ | 90 |
| Қорытынды бақылау нысаны | емтихан |
| Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны | жазбаша емтихан |
Компонент: ЖОО компоненті
Цикл: Базалық пәндер
Мақсат
- Пәннің мақсаты — бітірушілердің жер қойнауында инженерлік қызметті тиімді орындауын қамтамасыз ететін жалпы кәсіби және кәсіби құзыреттерін қалыптастыру. Бұл құзыреттер қатты пайдалы қазбаларды барлау, өндіру және өңдеу барысында, сондай-ақ тау-кен өнеркәсібіне арналған бәсекеге қабілетті технологиялық машиналар мен жабдықтарды зерттеу, жобалау және жасау үдерістерінде қажет болып табылады.
Міндет
- Студенттердің тау-кен машиналары мен жабдықтары, олардың тау-кен өндірісіндегі рөлі туралы білімдерін қалыптастыру; тау-кен машиналарының жұмыс режимдерін зерттеу, жобалау және есептеудің заманауи әдістерін меңгеру; тау-кен машиналары мен жабдықтарын қолдануға байланысты өндірістік-технологиялық, ұйымдастырушылық-басқарушылық, ғылыми-зерттеу және жобалау салаларында практикалық дағдыларды қалыптастыру; техникалық шешімдердің мақсатқа сәйкестігін дәлелді түрде негіздеу қабілеттерін дамыту және кәсіби қызмет саласында өз бетінше кәсіби білім мен дағдылар деңгейін арттыруға ынталандыру.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
- Негізгі кен өңдеу машиналарының (дробилки, мельницы, грохоты, классификаторы, сепараторы және т.б.) жіктелуін және олардың арналуын білу; кенді өңдеуге арналған жабдықтардың жұмыс принциптерін, конструктивтік ерекшеліктерін және қолданылу салаларын түсіну; кенді ұсақтау, майдалау және классификациялаудың негізгі технологиялық схемаларын білу; өңделетін кеннің физикалық-механикалық қасиеттерін және олардың жабдықты таңдауға әсерін түсіну; кен өңдеу машиналарының жұмыс органдарын есептеу және жобалау негіздерін білу; жабдықты пайдалану барысында өнеркәсіптік қауіпсіздік, сенімділік және энергия тиімділігі талаптарын түсіну; кен өңдеу машиналарын дамытудың және модернизациялаудың заманауи бағыттарын, соның ішінде шетелдік тәжірибені білу.
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
- Өңделетін кеннің қасиеттері мен технологиялық сұлбасына байланысты оңтайлы кен өңдеу машиналарын таңдауда теориялық білімді қолдану; дробильдік, майдалау және классификациялау жабдықтарының негізгі параметрлеріне инженерлік есептеулер жүргізу; байыту технологиялық желілерін жобалау үшін жабдықты таңдау әдістемелерін пайдалану; кен өңдеу машиналарының техникалық жағдайы мен жұмыс тиімділігін талдау; жабдықты пайдалануда техника қауіпсіздігі, сенімділік және ресурс үнемдеу бойынша білімді қолдану; минералдық шикізатты өңдеу процестерін модельдеу және оңтайландыру үшін заманауи бағдарламалық құралдарды пайдалану; кен өңдеу машиналарын модернизациялау, жөндеу және пайдалану бойынша өндірістік міндеттерді шешу.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
- Әртүрлі кен өңдеу машиналары мен технологиялық сұлбаларды қолданудың тиімділігін сыни тұрғыдан бағалау; пайдалану жағдайлары мен кеннің қасиеттеріне байланысты белгілі бір жабдықты таңдаудың мақсатқа сәйкестігі жөнінде дәлелді қорытындылар жасау; заманауи талаптарды ескере отырып жабдықтың сенімділігін, энергия тиімділігін және өнімділігін бағалау; жабдықты модернизациялау немесе ауыстыру бойынша негізделген инженерлік шешімдер қабылдау; өндірістік жағдайларды талдау және ұсақтау, майдалау, классификациялау процестерінің тиімділігін арттыруға бағытталған ұсынымдар әзірлеу; инженерлік шешімдер қабылдау барысында экологиялық, экономикалық және технологиялық факторларды ескеру.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
- Кен өңдеу машиналарын таңдау және пайдалану бойынша техникалық шешімдерді ауызша және жазбаша түрде анық әрі сауатты жеткізу; әріптестермен, инженерлермен және техникалық персоналмен қарым-қатынас кезінде кәсіби терминологияны қолдану; есептердің, жобалардың және зерттеу нәтижелерінің материалдарын есеп түрінде, презентациялар және графикалық материалдар ретінде ұсыну; ұсынылған инженерлік шешімдерді кәсіби талқылау барысында дәлелді түрде қорғау; кен өңдеу кешендерін жобалау және пайдалану бойынша күрделі міндеттерді топпен бірлесе отырып шешу; өндірістік және ғылыми ұжымдармен тиімді өзара әрекеттесу, тәжірибе алмасу және инновацияларды енгізу.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
- Кен өңдеу машиналарына қатысты техникалық әдебиеттерді, стандарттарды және анықтамалық материалдарды өз бетінше меңгеру; минералдық шикізатты өңдеу саласындағы заманауи ғылыми жарияланымдарды және инновациялық шешімдерді талдау; алынған білімді кәсіби және ғылыми даму үшін пайдалану; цифрлық технологиялар мен мамандандырылған бағдарламалық пакеттерді қолдана отырып жабдықты есептеу және жобалаудың жаңа әдістерін игеру; өз дайындық деңгейін сыни тұрғыдан бағалау және оны арттыру бағыттарын анықтау; тау-кен және өңдеу өнеркәсібінің заманауи талаптарына бейімделу мақсатында үздіксіз кәсіби білім алу дағдыларын қалыптастыру.
Оқыту әдістері
Интерактивті дәрістер руданы өңдеу машиналарының жұмысын көрсететін мультимедиялық презентациялар мен анимацияларды қолдану; өндірістік кейстер мен практикалық тапсырмаларды талдау. Практикаға бағытталған оқыту нақты жабдықтар мен оқу стендтері базасында есептік-графикалық және зертханалық жұмыстарды орындау; кен өңдеу машиналарын таңдау және модернизациялау бойынша инженерлік есептерді шешу. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ) дробилеу, майдалау және классификациялау процестерін модельдеу үшін AutoCAD, SolidWorks, MathCAD, Ansys сияқты мамандандырылған бағдарламаларды қолдану; оқытуға арналған бейнематериалдар мен виртуалды зертханаларды пайдалану. Жобалық оқыту кенді өңдеу технологиялық схемаларын жобалау және оңтайландыру бойынша жеке және топтық жобаларды орындау; презентациялар дайындау және жобаларды қорғау. Мәселеге негізделген оқыту (PBL) студенттердің алдына нақты өндірістік міндеттер қою және оларды теориялық білім мен практикалық тәжірибе негізінде шешу. Модульдік-рейтингтік бағалау жүйесі білімді кезең-кезеңімен бақылау (тесттер, мини-кейстер, есептік тапсырмалар); студенттердің белсенділігі мен өзіндік жұмысын объективті бағалауға мүмкіндік беретін жинақтау жүйесі. Қашықтан оқыту элементтері Moodle, Microsoft Teams, Google Classroom платформалары арқылы жұмыс; онлайн-тестілеу және тапсырмаларды электронды түрде тапсыру.
Білім алушының білімін бағалау
Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.
| Кезең | Тапсырма түрі | Өлшем |
|---|---|---|
| 1 рейтинг | Әр студентке рейтинг үшін жеке тапсырма беріледі. | 0-100 |
| 2 рейтинг | Әр студентке рейтинг үшін жеке тапсырма беріледі. | 0-100 |
| Қорытынды бақылау | емтихан | 0-100 |
Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты
| Тапсырма түрі | 90-100 | 70-89 | 50-69 | 0-49 |
|---|---|---|---|---|
| Өте жақсы | Жақсы | Қанағаттанарлық | Қанағаттанарлықсыз | |
| "ШҚТУ" КЕАҚ 029-III-2022 "Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ" КЕАҚ Академиялық саясатының "Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау саясаты" 8-бөліміне сәйкес | Теориялық білімді меңгерген, пәнге қатысты терминология мен негізгі ұғымдарды біледі, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндау қабілетіне ие. Технологиялық үдерістер мен олардың құрамдас бөліктерін түсінеді, алынған білім көлемін жеке тапсырмаларда қолдану үшін талдай алады, практикалық жұмыстарды орындау барысында қисынды және негізделген шешімдер көрсетеді. | Теориялық білімді меңгерген, пәнге қатысты терминология мен негізгі ұғымдарды біледі, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндай алады, технологиялық үдерістер мен олардың құрамдас бөліктерін түсінеді. Алайда оқытушының көмегімен алынған білім көлемін жеке тапсырмаларда қолдану үшін талдайды және практикалық жұмыстарды орындау барысында 70–89% деңгейінде қисынды әрі негізделген шешімдер көрсетеді. | Теориялық білімнің 50%-дан астамын меңгерген, пән бойынша терминология мен негізгі ұғымдарды біледі, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндауға қабілетті, технологиялық үдерістер мен олардың негізгі құрамдас бөліктерін түсінеді. Алынған білім көлемін жеке тапсырмаларды орындауда тек оқытушының көмегімен қолдана алады және практикалық жұмыстарды орындау барысында 50–69% деңгейінде қисынды әрі негізделген шешімдер көрсетеді. | Теориялық білімнің 50%-дан аз бөлігін меңгерген, пән бойынша терминология мен негізгі ұғымдарды білмейді, дәріс материалын жүйелі әрі түсінікті түрде баяндау қабілеті жоқ, технологиялық үдерістер мен олардың негізгі құрамдас бөліктерін түсінбейді. Оқытушының қарқынды көмегінсіз жеке тапсырмаларды орындай алмайды және практикалық жұмыстарды орындауда 50%-дан төмен нәтиже көрсетеді. |
Бағалау нысаны
Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:
- Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
- Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.
Қорытынды бағаны есептеу формуласы:
| И= 0,6 | Р1+Р2 | +0,4Э |
| 2 |
мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;
Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.
Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:
Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:
| Әріптік жүйе бойынша бағалар | Балдардың сандық эквиваленті | Балдар (%-тік құрамы) | Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар |
|---|---|---|---|
| A | 4.0 | 95-100 | Өте жақсы |
| A- | 3.67 | 90-94 | |
| B+ | 3.33 | 85-89 | Жақсы |
| B | 3.0 | 80-84 | |
| B- | 2.67 | 75-79 | |
| C+ | 2.33 | 70-74 | |
| C | 2.0 | 65-69 | Қанағаттанарлық |
| C- | 1.67 | 60-64 | |
| D+ | 1.33 | 55-59 | |
| D | 1.0 | 50-54 | |
| FX | 0.5 | 25-49 | Қанағаттанарлықсыз |
| F | 0 | 0-24 |
Дәріс сабақтарының тақырыптары
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
Негізгі әдебиет
- Мельников Н.В. Обогащение полезных ископаемых. – М.: Недра, 1995. Тищенко И.А., Мельников Н.В. Машины и оборудование для обогащения полезных ископаемых. – М.: Недра, 1987. Крутов В.И. Машины и оборудование для дробления, измельчения и сортировки полезных ископаемых. – М.: Недра, 1990. Кокшаров В.Н. Машины и оборудование для обогащения полезных ископаемых. – Екатеринбург: УГГУ, 2003. Мартынов В.Г. Процессы и машины для обогащения полезных ископаемых. – М.: МГГУ, 2008. Балакин В.В., Гришин Н.Н. Дробильные и измельчительные машины. – М.: Недра, 1992. Забелов В.П. Грохочение и классификация полезных ископаемых. – М.: Недра, 1986. Волков Е.Б. Гидравлические классификаторы и их эксплуатация. – М.: Недра, 1989. Машины и оборудование для обогащения полезных ископаемых: Учебник для вузов / Под ред. С.С. Богданова. – М.: Недра, 2000. Modern Mineral Processing and Beneficiation (шетелдік әдебиеттер, мысалы: Wills’ Mineral Processing Technology, Butterworth-Heinemann, 2020).
Қосымша әдебиеттер
- Артемьев С.С. Механическое оборудование предприятий строительных материалов. – М.: Высшая школа, 1991. Дробильно-сортировочное оборудование: Справочник / Под ред. А.А. Кудрина. – М.: Недра, 1983. Гришин Н.Н. Процессы и аппараты переработки минерального сырья. – М.: Недра, 1986. Александров А.И. Машины и аппараты химических производств (в части дробления, измельчения и классификации). – М.: Химия, 1990. Мельников Н.В. Основы обогащения полезных ископаемых. – М.: Недра, 1982. Горное оборудование: Справочник / Под ред. В.А. Копылова. – М.: Недра, 1986. Алексеев С.М. Машины для дробления и измельчения материалов. – Л.: Машиностроение, 1987. Дробильно-размольное оборудование: Учебное пособие для вузов / Под ред. Ю.Н. Романовича. – М.: Недра, 2005. Машины и оборудование обогатительных фабрик / Учебник для вузов, ред. Л.А. Пучков. – Екатеринбург: УГГУ, 2009. Wills, B.A., Finch, J. Wills’ Mineral Processing Technology: An Introduction to the Practical Aspects of Ore Treatment and Mineral Recovery. – 8th ed. – Butterworth-Heinemann, 2020.
