Автомобильдің іштен жану қозғалтқыштары және тартқыш электр қозғалтқыштары
Сипаттама: Пән автомобильдердің энергетикалық қондырғыларын зерттейді. Іштен жану қозғалтқыштарының (ІЖҚ) түрлері мен құрылымы, термодинамикалық циклдар және жұмыс көрсеткіштері қарастырылады. ІЖҚ-ның сыртқы жылдамдық сипаттамаларының талдауы ұсынылған. Тартқыш электр қозғалтқыштары (тұрақты және айнымалы ток машиналары), олардың құрылымы мен жұмыс істеу принциптері қарастырылады. Әр түрлі қозғалыс режимдерінде энергияны басқару талданады
Кредиттер саны: 6
Пререквизиты:
- Мобильді машиналардағы гидравликалық және жылутехникалық жүйелері
Пәннің еңбек сыйымдылығы:
| Жұмыс түрлері | сағат |
|---|---|
| Дәрістер | 30 |
| Практикалық жұмыстар | 15 |
| Зертханалық жұмыстар | 15 |
| СӨЖО | 30 |
| СӨЖ | 90 |
| курстық жұмыс | |
| Қорытынды бақылау нысаны | емтихан |
| Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны | емтихан |
Компонент: ЖОО компоненті
Цикл: Кәсіптік пәндер
Мақсат
- Студенттерге автомобильдің іштен жану қозғалтқыштары мен тартқыш электр қозғалтқыштарын пайдалану үшін қажетті білім, білік, дағдыларды үйрету
Міндет
- Автомобиль қозғалтқыштарының түрлерін, олардың жұмыс істеу принциптерін, құрылым ерекшеліктерін зерттеу, олардың тиімділік көрсеткіштерін бағалау, олардың параметрлерін есептеу әдістері, автомобиль қозғалтқыштарын жобалау әдістемесі және тартқыш электр қозғалтқыштары
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
- негізгі теориялық және нақты циклдар; поршеньді қозғалтқыштың негізгі бөлшектері; жіберу, сығу, жану және шығару процестері; отын түрлері және оларды таңбалау; қозғалтқыш жұмысының тиімділігі мен үнемділігінің негізгі көрсеткіштері
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
- бензин және дизель қозғалтқыштарының теориялық циклдерін және тартқыш электр қозғалтқыштарын есептеудің практикалық дағдыларын игеру
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
- әр түрлі факторлардың жұмыс процесінің көрсеткіштеріне, соның ішінде пайдаланылған газдардағы компоненттердің уыттылығының пайда болуына, іштен жану қозғалтқыштары мен тартқыш электр қозғалтқыштарының даму тенденциялары мен перспективаларына әсері
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
- әрекетті көрсету және түрлендіру үшін білімді шығармашылықпен қолдану; Дұрыс, сауатты, түсінікті түсіндіруге өз ойын және барабар байланыс серіктестерінен ақпаратты қабылдау. Коммуникативтік қызметті жүзеге асыру, нақты оқу және оқудан тыс жағдайларда қарым-қатынас ережелерін пайдалану; Ауызша және жазбаша түрде сөйлеу әрекетін дербес ұйымдастыру.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
- Жаңа білім мен дағдыларды, оның ішінде қызмет саласымен тікелей байланысты емес жаңа салаларда меңгеру, әлеуметтік және кәсіби құзыреттерді дамыту үшін таным, оқыту және өзін-өзі бақылау әдістері мен құралдарын өз бетінше қолдану қабілеті
Білім алушының білімін бағалау
Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.
| Кезең | Тапсырма түрі | Өлшем |
|---|---|---|
| 1 рейтинг | 1 тапсырма | 0-100 |
| 2 тапсырма | ||
| тестілеу | ||
| 2 рейтинг | 3 тапсырма | 0-100 |
| 4 тапсырма | ||
| тестілеу | ||
| Қорытынды бақылау | емтихан, курстық жұмыс | 0-100 |
Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты
| Тапсырма түрі | 90-100 | 70-89 | 50-69 | 0-49 |
|---|---|---|---|---|
| Өте жақсы | Жақсы | Қанағаттанарлық | Қанағаттанарлықсыз | |
| тәжірибелік сабақ | Қажетті әрекеттер тізбегін сақтай отырып, практикалық жұмысты толық көлемде орындады; жауапта барлық жазбаларды, кестелерді, суреттерді, сызбаларды, графиктерді, есептеулерді дұрыс және ұқыпты орындайды; қателерді талдауды дұрыс орындайды. | "өте жақсы" бағасына қойылатын талаптарды орындады, бірақ 2-3 кемшіліктер жіберілді. Білім алушының сұрақтарға жауабы 5-ке жауапқа қойылатын негізгі талаптарды қанағаттандырады, бірақ жаңа жағдайда білімді қолданбай, бұрын зерттелген материалмен және басқа пәндерді оқу кезінде игерілген материалмен байланысты пайдаланбай берілген | Жұмысты толық орындамады, бірақ практикалық жұмыс көлемінің кем дегенде 50% - ы, бұл дұрыс нәтижелер мен қорытындылар алуға мүмкіндік береді; жұмыс барысында қателіктер жіберілді. | Жұмысты толық орындамады немесе жұмыстың орындалған бөлігінің көлемі дұрыс қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Сұрақтарға жауап беру кезінде бағдарламаның талаптарына сәйкес негізгі білім мен дағдыларды меңгермегендігін көрсетеді. |
| тестілеу | 100-90% дұрыс жауаптар | 89-70% дұрыс жауаптар | 50-69% дұрыс жауаптар | 49-0% дұрыс жауаптар |
| емтихан | 1. Барлық теориялық сұрақтарға дұрыс және толық жауаптар берілді; 2. Материал логикалық дәйектілікті сақтай отырып сауатты баяндалған | 1. Барлық теориялық сұрақтарға дұрыс, бірақ толық емес жауаптар берілді, елеусіз қателіктер немесе дәлсіздіктер жіберілді; 2. Материал логикалық дәйектілікті сақтай отырып, дұрыс баяндалған. | 1. Теориялық сұрақтарға жауаптар негізінен дұрыс, бірақ толық емес, тұжырымдардағы дәлсіздіктер мен логикалық қателіктер жіберілді; 2. Материал сауатты ұсынылған, бірақ логикалық реттілік бұзылған. | 1. Теориялық сұрақтарға жауаптарда өрескел қателер бар; 2Жауапта грамматикалық, терминологиялық қателіктер жіберілді, логикалық реттілік бұзылған. |
Бағалау нысаны
Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:
- Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
- Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.
Қорытынды бағаны есептеу формуласы:
| И= 0,6 | Р1+Р2 | +0,4Э |
| 2 |
мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;
Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.
Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:
Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:
| Әріптік жүйе бойынша бағалар | Балдардың сандық эквиваленті | Балдар (%-тік құрамы) | Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар |
|---|---|---|---|
| A | 4.0 | 95-100 | Өте жақсы |
| A- | 3.67 | 90-94 | |
| B+ | 3.33 | 85-89 | Жақсы |
| B | 3.0 | 80-84 | |
| B- | 2.67 | 75-79 | |
| C+ | 2.33 | 70-74 | |
| C | 2.0 | 65-69 | Қанағаттанарлық |
| C- | 1.67 | 60-64 | |
| D+ | 1.33 | 55-59 | |
| D | 1.0 | 50-54 | |
| FX | 0.5 | 25-49 | Қанағаттанарлықсыз |
| F | 0 | 0-24 |
Дәріс сабақтарының тақырыптары
- Автомобиль қозғалтқыштарының жалпы сипаттамалары
- Поршеньді іштен жану қозғалтқыштарының теориялық негіздері
- Жұмыс көлемін толтыру процесінің шарттары мен сипаттамаларын талдау
- Ұшқынмен тұтанатын қозғалтқыштардағы жану процесі
- Сығымдау арқылы тұтану арқылы іштен жану қозғалтқышындағы жану процесі
- Кеңею және шығару процесінің термодинамикасы
- Иінді механизмнің компоненттері мен жинақтарындағы күштердің кинематикасы және динамикасы
- Клапан желісінің компоненттері мен жетек жинақтарындағы күштердің кинематикасы мен динамикасы
- Іштен жанатын қозғалтқыштардың экологиялық қауіпсіздігі
- Автомобиль электр қозғалтқыштары: мақсаты және конструкция түрлері
- Автомобиль айнымалы ток электр қозғалтқыштары
- Щеткасыз тұрақты магнитті қозғалтқыштар
- Щеткасыз тұрақты магнитті тұрақты ток қозғалтқыштары бар машиналарды модельдеу
- Щеткасыз тұрақты магнитті қозғалтқышты басқару әдістері
Негізгі әдебиет
- Ковалевский В.И. Автомобильные двигатели. Основы теории: учебное пособие / В. И. Ковалевский, С. В. Ковалевский. - 2-е изд., перераб. и доп. - Москва : Вологда : Инфра-Инженерия. 2025. - 244 с.: ил., табл. ISBN 978-5-9729-2614-5
- Двигатели внутреннего сгорания [Текст] : учебник : в 3 кн. / ред.: В. Н. Луканин, М. Г. Шатров. – 2-е изд., перераб. и доп. – М. : Высшая школа, 2005. – ISBN 5-06-004145-X. Кн. 1 : Теория рабочих процессов / К. А. Морозов, А. С. Хачиян, И. В. Алексеев. – 2005. – 479 с.
- Двигатели внутреннего сгорания [Текст] : учебник : в 3 кн. / ред.: В. Н. Луканин, М. Г. Шатров. – 2-е изд., перераб. и доп. – М. : Высшая школа, 2005. – ISBN 5-06-004145-X. Кн. 2 : Динамика и конструирование. – 2005. – 399 с.
- Двигатели внутреннего сгорания [Текст] : учебник : в 3 кн. / ред.: В. Н. Луканин, М. Г. Шатров. – 3-е изд., перераб. – М. : Высшая школа, 2007. – ISBN 978-5-06-004145-3. Кн. 3 : Компьютерный практикум. Моделирование процессов в ДВС. – 2007. – 414 с.
- Степанов В.Н. Автомобильные двигатели. Расчеты : учебник для вузов / В. Н. Степанов. - . - 2-е изд., испр. и доп. - Москва : Юрайт, 2025. - 149 с. ISBN 978-5-534-07814-5
- Чау К.Т. Электрические машины и приводы: проектирование и анализ и применения. Международный научно-исследовательский центр электротранспортных средств. Гонконгский университет. Издательство WILEY. 2015. 402 с. ISBN 978-1-118-75252-4
- Austin Hughes & Bill Drury. Electric Motors and Drives: Fundamentals, Types and Applications. Fifth Edition. Newnes an imprint of Elsevier. 2019. 495 p. ISBN: 978-0-08-102615-1
- Электромобиль устройство принцип работы инфраструктура / Э. Джутон, К. Рейн, В. Совант-Мойно [и др.] ; перевод с французского В. И. Петровичева. — Москва : ДМК Пресс, 2022. — 440 с. — ISBN 978-5-93700-101-6
- Системы тягового электропривода транспортных средств : учебное пособие / Р. Н. Сафиуллин, В. А. Шаряков, В. В. Резниченко ; под ред. Р. Н. Сафиуллина. - Москва ; Берлин : Директ-Медиа, 2020. - 364 с. ISBN 978-5-4499-1610-5
Қосымша әдебиеттер
- Тракторы и автомобили. Тепловой расчет ДВС : учебное пособие по выполнению курсовой работы: "Тепловой расчет двигателей внутреннего сгорания" / А. В. Богатырев, С. Н. Девянин, В. Л. Чумаков [и др.] ; РГАУ - МСХА имени К. А. Тимирязева. - Москва : Сам Полиграфист, 2024. - 48 с. : граф., табл. ISBN 978-5-00227-410-9
- Москаленко В. В. Электрические машины и приводы : учебник / В. В. Москаленко, М.М. Кацман. - М. : Издательский центр «Академия», 2018. - 368 с. ISBN 978-5-4468-8257-1
- Смирнов, Ю. А. Электромобиль: инфраструктура и электротехнические компоненты : учебное пособие для вузов / Ю. А. Смирнов. — Санкт-Петербург : Лань, 2024. — 476 с. — ISBN 978-5-507-49147-6.
- Егоров А.А. Испытания энергетических установок транспортной техники. Методические указания к лабораторным работам по дисц. «Энергетические установки транспортной тех-ники».- Усть-Каменогорск.: ВКГТУ им. Серикбаева, 2017
- Семёнов С.В., Яковлев В.С. Методические указания к курсовому проекту по дисциплине «Энергетические установки транспортной техники». Для студентов специальности «Транс-порт, транспортная техника и технологии» дневной и дистанционных форм обучения. – Усть-Каменогорск, ВКТУ, 2020
