Автомобиль жүргізушілерін дайындаудың әдістемелік негіздері

Сипаттама: ЖКО туындаған кездегі адам факторының рөлін, автокөлік жүргізушісінің сенімділігінің негізгі факторларын, инженерлік психология негіздерін (автокөлік психологиясын), жүргізушілерді даярлаудың қазіргі заманғы әдістерін, оқу жоспарларын, бағдарламаларды, жабдықтарды және оқытудың техникалық құралдарын зерттеу және оларды жүргізушілерді оқыту және жаттықтыру әдістерін жетілдіру бойынша одан әрі практикалық қызметте пайдалану.

Кредиттер саны: 5

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Кәсіптік пәндер

Мақсат
  • Пәнді оқытудың мақсаты жол қозғалысының қатысушылары ретінде жүргізушілердің жеке психофизиологиялық ерекшеліктерін оқу; Қазақстан автомектептерінде жүргізушілерді даярлаудың қазіргі замағы жүйесі туралы түсінік алу; жүргізуішілердің психологиясының жол қозғалыс қауіпсіздігіне әсерінің заңдылықтарын оқу; жүргізушілерді даярлаудың қазіргі заманғы әдістерімен, жабдықтарымен және оқытудың техникалық құралдарымен танысу болып табылады.
Міндет
  • Пәнді оқытудың негізгі тапсырмалары: - жүргізушілерді даярлаудың әдістемелерін және түрін оқу; - жүргізушілерді даярлауда, олардың психофизилогиялық сипаттамаларын ескере отырып теориялық негіздерді оқытудың әдістемесін оқу; - автожаттықпаларда және автодромдарда оқытудың әдістемелерін оқу; - әртүрлі жол жағдайларында жүргізуге оқытудың тәсілдерін оқу;
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Курсты оқудың нәтижесінде студент білуі және түсінуі тиіс: - автомобиль жүргізуішісі қызметінің психофизиологиялық негіздері; - автомобиль жүргізушілерін дачрлаудың әдістемелері; - жол-көлік оқиғасының туындауында адам факторының ролі; - автомобиль жүргізушісі сенімділігінің негізгі факторлары.
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Пәнді оқудың нәтижесінде студент алған теориялық білімдерін жол қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша нақты тапсырмаларды; пәнді оқу үрдісінде алған теориялық білімін жүргізуішілерді даярлаудың сапасын көтеруге қолдану. Автмобиль жүргізушілерінің қателерімен байланысты жол көлік оқиғаларын төмендету мәселелері бойынша негізгі білімдерді меңгеру.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Автомобиль жүргізушілерін даярлау аумағында тәжірибелік тапсырмаларды шешу үшін теориялық білімдерін қолдана алу.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Қойылған тапсырмаларды шешудің тиімді іздеу тәсілдерін білу, ғылыми-техниалық ақпаратты және алдыңғы қатарлы тәжірибені қолдану.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • Жүргізушілердің психофизилогиялық қасиеттерін бағалауға арналған техникалық құралдарды және әдістерді қолдану бойынша студенттердің тәжірибелік дағдыларын қалыптастыру.
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • 1 тақырып. Инженерлік психология негіздері. Инженерлік психологияның пайда болу себептері. Пәні, мазмұны инженерлік психологияның негізгі міндеттері. Инженерлік психологияның негізгі бағыттары. Жүргізуші АЖЖ жүйесіндегі оператор ретінде. Автокөлік психологиясының пәні мен міндеттері. АЖЖ басқару жүйесіндегі ақпарат. ЖКО-дағы адам факторының рөлі. Жүргізушінің жұмыс орнына қойылатын талаптар.
  • 2 тақырып. Автокөлік жүргізушісінің еңбек сенімділігі. Автомобиль жүргізушісінің сенімділігінің негізгі факторлары. Жүргізушілерді кәсіби іріктеу. Профессиограмма.
  • Тема 3. Работоспособность водителей и их надежность. Утомление водителей и их надежность. Алкоголь и надежность водителей. Курение и надежность водителей. Влияние болезненных состояний на работоспособность водителей. Наиболее часто встречающиеся у водителей острые и хронические заболевания. Предрейсовые медицинские осмотры.
  • Тема 4. Психофизиологические основы деятельности водителя. Понятие о психофизиологии труда водителей. Психофизиологические особенности труда водителей.
  • Тема 5. Понятие о строении и функциях нервной системы. Основные закономерности высшей нервной деятельности. Анализаторы человека и их характеристики. Ощущение и восприятие водителя автомобиля. Понятие об ощущении и восприятии. Значение отдельных видов восприятия для водителя автомобиля. Восприятие пространства, времени и скорости движения автомобиля. Ошибки восприятия.
  • Тема 6. Психофизиологические основы водительского мастерства. Сенсомоторные реакции. Простая и сложная сенсомоторная реакция. Факторы, влияющие на время реакции водителя. Методы исследования сенсомоторной реакции. Методика обучения вождению автомобиля. Профессиональное мастерство и надежность водителей. Водительские навыки и их формирование. Психологическая подготовка водителей.
  • Тема 7. Внимание водителя и безопасность движения. Понятие о внимании и его качествах. Физиологические механизмы внимания. Роль внимания в деятельности водителя автомобиля. Внимание и ДТП. Организация внимания и осмотрительность водителя. Методы повышения внимания.
  • Тема 8. Мышление и память в деятельности водителя. Понятие о мышлении. Формы мышления. Виды мышления. Прогнозирование и его роль в деятельности водителя автомобиля. Память. Виды памяти. Качества памяти. Рекомендации по совершенствованию и тренировке памяти водителей.
  • Тема 9. Личность водителя и ее роль в его профессиональной деятельности. Понятие личности. Свойства личности (потребности, направленность, способности, темперамент, характер) и их значение для обучения и профессиональной деятельности водителя. Морально-нравственные особенности личности водителя и его надежность. Личность водителя и безопасность дорожного движения.
  • Тема 10. Роль подготовки водителей в обеспечении безопасности движения. Сущность и задачи обучения. Основные принципы и правила обучения. Преподаватель как организатор учебного процесса.
  • Тема 11. Требования к мастеру производственного обучения вождению. Технические средства обучения вождению. ТСО и их роль в педагогическом процессе. Учебные классы. Технические средства программированного обучения и контроля.
  • Тема 12. Автомобильные тренажеры. Классификация тренажеров. Автодромы. Методика обучения вождению на автодромах. Практический экзамен на автодроме.
  • Тема 13. Учебные автомобили. Требования к оборудованию учебного автомобиля. Методика обучения вождению автомобиля в реальных дорожных условиях.
  • Тема 14. Ситуационное обучение водителей. Методика и содержание обучения. Повышение навыков действий водителей в типичных дорожно-транспортных ситуациях. Психофизиологические особенности управления автомобилем в сложных условиях: дождь, туман, движение в темное время суток, преодоление водных преград, заболоченных участков, вождение по горным дорогам, в пустынно-песчанной местности, по снежному покрову.
  • Тема 15. Порядок получения водительского удостоверения
Негізгі әдебиет
  • 1) Курьянова, О.Е. Применение профессионального отбора для реализации индивидуального подхода при подготовке водителей транспортных средств / О.Е. Курьянова // Автотранспортное предприятие. – 2016. – № 6. – С. 9–13. 2) Курьянова, О.Е. Повышение безопасности дорожного движения методами совершенствования системы подготовки водителей транспортных средств / О.Е. Курьянова // Автотранспортное предприятие. – 2014. – № 6. – С. 12–16. 3) Романов, А.Н. Автотранспортная психология: учебное посо- бие для студентов высших учебных заведений / А.Н. Романов. – М.: Академия, 2002. – 224 с. 4) Курьянова, О.Е. Введение в инженерную психологию и эргономику. Подготовка водителей автотранспортных средств: учебное пособие / О.Е. Курьянова, В.В. Дронсейко. – М.: МАДИ, 2017. – 92 с. 5) Семенов Юрий Николаевич, Семенова Ольга Сергеевна. Транспортная психология: для студентов всех форм обучения направления 190700.62 «Технология транспортных процессов» профилей 190701.62 «Организация перевозок на автомобильном транспорте» и 190709.62 «Организация и безопасность движения» / Ю.Н. Семенов, О.С. Семенова. – Электрон. дан. – Кемерово: КузГТУ, 2012.