Материалдар кедергісі

Сипаттама: Конструкцияларды, машиналар мен механизмдерді жобалаумен тығыз байланысты физика-математика пәндерінің ең маңызды іргелі пәндерінің бірі болып табылады. Тепе-теңдік тұрақтылығы, инженерияда кездесетін тетіктердің құрамдас бөліктерінің кинематикалық және динамикалық сипаттамаларын анықтау үшін есептеулер саласында өндіріс қызметіне мамандарды дайындау.

Кредиттер саны: 3

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Базалық пәндер

Мақсат
  • Бүкіл құрылымның сенімділігін жеткілікті қаттылықпен, тұрақтылықпен және арзан бағамен үйлестіруге ұмтылу үшін пайдалану және күшті есептеу саласындағы өндірістік қызметке маман даярлау
Міндет
  • табиғатта және технологияда математикалық модельдер құру дағдыларын игеру және табылған шешімдерге аналитикалық талдау жасау; - ғимараттар мен құрылыстардың элементтерін беріктікке, қатаңдылыққа және орнықтылыққа есептеу; - құрылымдық материалдардың механикалық қасиеттерін зерттеу
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Инженерлік қызметтің теориялық негіздерінің жағдайы мен даму перспективалары, осы пәннің инженерлік практикадағы маңызы
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Бұралу кезінде иілуді есептеудің әдістері, құрылымдық элементтердегі ішкі күштерді, кернеулер, деформациялар мен орын ауыстыруларды анықтайтын мысалдарды қолдана отырып, статикалық анықталмаған есептерді есептеу әдістері.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Әр оқушыдан өз мамандығы бойынша қалыптасқан пікірі болуы қажет
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Сөйлесулер жүргізіп - кез-келген тілде диалог құрып, сөйлеу этикетінің ережелерін қолдану
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • Нақты өндірістік жағдайда технологиялар мен бұйымдар мен конструкциялар материалдарының қасиеттерін оңтайландыру бағыттарын таңдау қағидаттарын қалыптастыру
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Материалдар кедергісінің негізгі ұғымдары және болжамдары. Материалдар кедергісінің болжамдары. Нақты конструкция және оның есептік сұлбасы. Сыртқы күштер және олардың топтамасы. Ішкі күштер және ішкі күш факторлары.
  • Қималар әдісі. Кернеулер Қималар әдісі. Конструкция элементтерінің көлденең қималарындағы толық, тік және жанама кернеулер. Орын ауыстырулар және деформациялар
  • Сырықтардың көлденен қималарының геометриялық сипаттамалары. Конструкция элементтерінің көлденең қималары аудандарының статикалық, осьтік, полярлық және цетрден тепкіш инерция моменттері.
  • Сырықтардың көлденен қималарының геометриялық сипаттамалары. Параллель көшіру және координаттық өстерді бұру кезіндегі өстік және центрден тепкіш инерция моменттерінің өзгеруі. Күрделі көлденең қималар үшін бас центрлік өстік инерция моменттері.
  • Статикалық анықталған жүйелердегі созылу және сығылу. Осьтік (Центрлік) созылу және сығылу. Бойлық күштердің және тік кернеулердің эпюрлері. Осьтік орын ауыстыруларды анықтау. Сырықтың көлденең және көлбеу қималарындағы кернеулер, ең үлкен тік және жанама кернеулер
  • Созылу және сығылу. Созылу және сығылу кезіндегі Гук заңы, бірінші текті серпімділік модулі, Пуассон коэффициенті. Созылу және сығылу кезіндегі беріктік шарты.
  • Статикалық анықталмайтын жүйелердегі созылу және сығылу. Гук заңын қолдана отырып сырықтардың аудандарын табу. Абсолют бойлық деформация Гук заңы
  • Ығысу. Ығысу кезіндегі кернеулер және деформациялар. Таза ығысу. Ығысу кезіндегі Гук заңы. Беріктікке және қатандыққа есептеу.
  • Бұралу. Біліктердің бұралуы кезіндегі ішкі күштер. Бұраушы моменттердің эпюрлері. Буралу кезіндегі көлденең қимадағы кернеулер. Бұралу бұрыштарын анықтау.
  • Бұралу. Бұралу кезіндегі беріктік және қатандық шарттары
  • Иілу. Иілу кезіндегі ішкі күштер. Көлденең күштер және июші моменттердің эпюрлері. Көлденең күш, июші моент және таралған жүктеменің қарқындылығы арасындағы дифференциалдық тәуелділіктер.
  • Иілу. Иілу кезіндегі тік және жанама кернеулер. Иілу кезіндегі беріктік шарты.
  • Күрделі карсыласу. Күрделі карсыласу. Қиғаш иілу. Центрден тыс созылу (сығылу). Иіліп бұралу. Иіліп бұралған біліктерді есептеу.
  • Орнықтылық. Сығылғын сырықтардың орнықтылығы. Аумалы күш. Эйлер формуласы және оны қолдану шектері. Сырықтың иілгіштігі. Ясинский формуласы. Сығылғын сырықтың практикалық есебі
  • Динамикалық күштердің әсері. Қозғалыс кезінедегі инерция күштерін ескеру. Соққы күштерінің әсеріне есептеу.
Негізгі әдебиет
  • 1. Рахымбекова З. Материалдар кедергiсi. Алматы, 1999 – 290б. 2. Үркiмбаев М.Ф., Жүнiсбеков С. Материалдар кедергiсi теорияларының негiздерi. Алматы, «Бiлiм», 1994 – 224б. 3. Рақымбекова, Зифа Мәтенқызы. Материалдар механикасының есептер жинағы : оқу құралы / З. М. Рақымбекова. - Екінші басылымы. - Алматы : Дәуір, 2008. - 247 б. 4. Жүнісбеков С., Қадырбаев А. Материалдар кедергісі: Оқулық. – Алматы «Бастау», 2008 – 373б.
  • 1. Кусаинов А.А., Полякова И.М., Байниетов Т.Ч. - Инженерная механика: Сопротивление материалов, 2010 – 226с. 2. Кусаинов А.А., Кацин В.А., Булаткулов С.А., Мещеряков В.И.Серия: Инженерная механика – Алматы, 2005 3. Эрдеди Н.А., Эрдеди А.А. Теоретическая механика. Сопротивление материалов: Учебное пособие для ВУЗов. – М. 2007 4. Дарков А.В., Шпиро Г.С. Сопротивление материалов. – М.: Высшая школа,1989– 624с.
Қосымша әдебиеттер
  • 5. Муслиманова Г. Е. Материалдар кедергісі : кредиттік жүйе бойынша оқитын техникалық мамандықтардың студенттеріне өз бетімен істейтін жұмыстарға арналған әдістемелік нұсқаулар мен тапсырмалар / Г. Е. Муслиманова, Б. М. Абдеев, Е. Б. Шестакова. - Өскемен : ШҚМТУ, 2008. - 49 б. 6. Муслиманова Г. Е. Материалдар кедергісі: кредиттік жүйе бойынша оқитын техникалық мамандықтардыњ студенттеріне арналған әдістемелік нұсқау. 2 бөлім / Г. Е. Муслиманова, Е. Б. Шестакова ; ҚР білім жғне ғылым министрлігі, Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ. - Өскемен : ШҚМТУ, 2008. - 74 б. 7. Дүзелбаев С.Т. Материалдар кедергісі II: есептер шығаруға арналған оқу құралы. – Алматы, Бастау баспасы, 2014. – 420б.
  • 5. Балыкин М.К. Сопротивление материалов. Примеры и задачи. – Минск, БНТУ, 2008 365с. 6. Маркова Б.Н. Сопротивление материалов: Учебное пособие.- м.: КДУ, 2006. -256с. 7. Феодосьев В.И. Сопротивление материалов.учебник. - 10-е издание переработанное и дополненное. М.: МГТУ им. Баумана, 2001. - 591с.