Политология

Сипаттама: Курс студенттерге қоғамдық құбылыс ретінде саясаттың мәнін түсінуге, микро және макродеңгейде оның құрылымдық элементтерін, ішкі және сыртқы байланыстар мен қарым - қатынастарды анықтауға, әртүрлі саяси жүйелерде қолданылатын негізгі үрдістер мен заңдылықтарды анықтауға және саясаттың әлеуметтік өлшемінің объективті критерийлерін жасауға мүмкіндік береді.

Кредиттер саны: 2

Компонент: Міндетті компонент

Цикл: Жалпы білімдік пәндер

Мақсат
  • Курстың мақсаты - Саясаттану пәні мен әдістері, саяси ой эволюциясы, саяси үдерістің заңдылықтары мен үрдістері туралы студенттердің жүйелендірілген ғылыми түсініктерін қалыптастыру; саяси шындықты бағдарлауға көмектесу, саяси ойлау мен мінез-құлық нормаларын қалыптастыру; студенттің саяси концепциялар мен әдістерді ескере отырып, өзінің кәсіби мәселелерін шығармашылық шешу үшін қажетті білім жиынтығын алуы, саяси мәдениетті қалыптастыру.
Міндет
  • Пәнді оқытудың міндеттері - қоғам туралы білім жүйесіндегі саяси ғылымның орнын анықтау, оның зерттеу объектісінің ерекшелігін, пәні мен әдістерін ашу; - саяси ой эволюциясының пайда болу тарихын, маңызды кезеңдерін зерттеу; - негізгі саяси ілімдер мен тұжырымдамаларды талдау; билік, азаматтық қоғам, құқықтық мемлекет, саясат, саяси жүйе нысандары, саяси режимдер, саяси мәдениет сияқты қазіргі қоғамның негізгі институттарында, құбылыстары мен мәселелерін түсіну. - саяси ғылымның принциптері, санаттары, оның проблемалары мен құндылықтары туралы түсінік қалыптастыру; - тұлғаның саяси өзін-өзі танытуына, саясатты ізгілендіруге ықпал ететін факторларды анықтау; - халықтар мен мемлекеттердің саяси өмірі мен саяси үрдісінің даму ерекшеліктерін талдай білуді қалыптастыру.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • саяси білімнің теориялық және қолданбалы және аспаптық компоненттерін, олардың саяси шешімдер - билік пен саяси өмірдің мәні, саяси қатынастар мен үдерістер туралы, саясат субъектілері, Саяси жүйелер мен қоғам өміріндегі саяси режимдер туралы, халықаралық саяси өмірдің процестері, геосаяси жағдай, Қазақстан Республикасындағы саяси процесс туралы түсінікке ие болу
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • 1. - бірінші дереккөздердің мәтіндерімен жұмыс істеу және саяси ойдың белгілі өкілдерінің негізгі идеялары туралы түсінікке ие боласыз; - қоғамдағы адамдар арасындағы қатынастарды реттеудің саяси-құқықтық нормалары көмегімен қарым-қатынас жасау. Мәдениет феномені, оның адам өміріндегі рөлі, әлеуметтік тәжірибені, базистік құндылықтар мен мәдениетті сатып алу, сақтау және беру тәсілдері туралы түсінікке ие болу. Мәдениеттердің түрлері мен типтерін, негізгі мәдени-тарихи құндылықтар мен әлем аймақтарын, олардың қызмет ету және даму заңдылықтарын білу, Қазақстан Республикасының мәдениет тарихын, оның әлемдік мәдениет пен өркениет жүйесіндегі орнын білу. Мәдениет жетістігін оларды құрудың тарихи контекстін білу негізінде бағалай білу, мәдениет пен қоғамға қарым-қатынас тәсілі ретінде диалогқа қабілетті болу 2. - бірінші дереккөздердің мәтіндерімен жұмыс істеу және саяси ойдың белгілі өкілдерінің негізгі идеялары туралы түсінікке ие боласыз; - қоғамдағы адамдар арасындағы қатынастарды реттеудің саяси-құқықтық нормалары көмегімен қарым-қатынас жасау. Мәдениет феномені, оның адам өміріндегі рөлі, әлеуметтік тәжірибені, базистік құндылықтар мен мәдениетті сатып алу, сақтау және беру тәсілдері туралы түсінікке ие болу. Мәдениеттердің түрлері мен типтерін, негізгі мәдени-тарихи құндылықтар мен әлем аймақтарын, олардың қызмет ету және даму заңдылықтарын білу, Қазақстан Республикасының мәдениет тарихын, оның әлемдік мәдениет пен өркениет жүйесіндегі орнын білу. Мәдениет жетістіктерін оларды құрудың тарихи контекстін білу негізінде бағалай білу, мәдениет пен қоғамға қарым-қатынас тәсілі ретінде диалогқа қабілетті болу. 3. - бірінші дереккөздердің мәтіндерімен жұмыс істеу және саяси ойдың белгілі өкілдерінің негізгі идеялары туралы түсінікке ие боласыз; - қоғамдағы адамдар арасындағы қатынастарды реттеудің саяси-құқықтық нормалары көмегімен қарым-қатынас жасау. Мәдениет феномені, оның адам өміріндегі рөлі, әлеуметтік тәжірибені, базистік құндылықтар мен мәдениетті сатып алу, сақтау және беру тәсілдері туралы түсінікке ие болу. Мәдениеттердің түрлері мен типтерін, негізгі мәдени-тарихи құндылықтар мен әлем аймақтарын, олардың қызмет ету және даму заңдылықтарын білу, Қазақстан Республикасының мәдениет тарихын, оның әлемдік мәдениет пен өркениет жүйесіндегі орнын білу. Мәдениет жетістіктерін оларды құрудың тарихи контекстін білу негізінде бағалай білу, мәдениет пен қоғамға қарым-қатынас тәсілі ретінде диалогқа қабілетті болу.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • . - әлемнің саяси картиналарының негізгі түсініктері мен мәселелерін, адам өмірінің мәнін, саяси білім нысандарын және оның қазіргі қоғамдағы көрініс ерекшеліктерін, рухани, материалдық және саяси құндылықтардың арақатынасын, олардың адамның, қоғамның, өркениеттің саяси өміріндегі рөлін көрсету;; - саяси білімнің теориялық, қолданбалы, құндылықтық аспектілерін ерекшелеу, оларды күнделікті өмірге және кәсіби қызметке қатысты шешімдерді негіздеу үшін қолдана білу;;
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • 1. топта жұмыс істей білу, кіші топтың жұмысын ұйымдастыру
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • 1. - өз бетімен оқу траекториясын қалыптастыру, интернет-материалдармен жұмыс істей білу, шығармашылық қызметке деген қабілеттер мен қызығушылығын, үздіксіз білім алу қажеттілігін дамыту.
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • 1 Тақырып Саясаттанудың пәні мен әдістері Қазіргі білімдер жүйесіндегі саяси ғылымның алатын орны, саясаттанудың қалыптасуы мен дамуы, оның негізгі категориялары, саясаттанудың пәні мен объектісі. Саясаттанудың негізгі парадигмалары мен мектептері. Саяси шынайылықты зерттеу әдістері. Саяси ғылымның ғылыми-тапнымдық, әдіснамалық және қолданбалы функциялары.
  • 2 Тақырып Саяси ойдың даму тарихы Адамзат өркениетіндегі саяси идеялардың генезисі. Саяси ойдың қалыптасуы мен даму тарихының дәуірлік кезеңдері. Ежелгі дәуір ілімдеріндегі саясаттанудың элементтері Орта ғасырдағы саяси идеялар Қайта өрлеу және Ағарту дәуіріндегі саяси идеялардың дамуы.. Қазақ ағартушыларының саяси көзқарастары
  • 3 Тақырып Саяси идеологиялар. Консерватизм, либерализм, марксизм концепцияларының қалыптасуы. Қазіргі саяси ғылымның негізгі бағыттары
  • 4 Тақырып Саяси билік және оны жүзеге асыру механизмдері. Саяси биліктің мәні, оны анықтаудағы түрлі әдістер (бихевиористік, телеологиялық, жүйелік, релятивистік). Биліктің функциялары. Саяси биліктің объектісі мен субъектісі, қайнар көздері, қорлары. Биліктің деңгейлері. Билікті жүзеге асырудың түрлері мен әдістері. Саяси және мемлекеттік билік. Билікті табыстау және биліктің бөлінуі. Саяси биліктің легитимділігі және оның көздері.
  • 5 Тақырып Мемлекет Мемлекет қоғамның саяси жүйесінің негізгі институты ретінде. Мемлекеттің пайда болу теориялары мен концепциялары. Мемлекеттің белгілері мен құрылымы. Мемлекеттік құрылыс және басқару формалары. Мемлекеттің функциялары, олардың қазіргі заман жағдайындағы трансформациясы.
  • 6 Тақырып Саяси жүйе және азаматтық қоғам.Саяси жүйе түсінігі. Саяси жүйенің құрылымы мен элементтері. Институционалдық, идеологиялық, коммуникативтік, нормативтік және мәдени жүйешіктер арқылы саяси жүйенің құрылымына талдау (Т. Парсонс, Д. Истон, Г. Алмонд және т.б.). саяси жүйелердің типологиясы
  • 7 Тақырып Саяси режимдер.Саяси режим түсінігі мен түрлері. Тоталитаризм тарихи және саяси феномен ретінде және оның ерекшеліктері. Авторитарлық саяси режим және оның формалары. Демократияның негізгі теориялары мен модельдері. Демокртаияның қазіргі формалары. Демократиялық принциптер мен шаралар
  • 8 Тақырып Саяси басшылық. Саяси элитаЭлиталардың негізгі теориялары: Г.Моска мен В.Паретоның элитаның классикалық теориялары, демократиялық элитизм (М.Вебер) мен элита плюрализмі (Г.Лейпхарт, Р.Даль) концепциялары. Саяси элита түсінігі. Қоғамға әсер ету көздері бойынша саяси элиталардың жіктелуі: (мұрагерлік, құндылықтық, биліктік, функционалдық), қалыптасу тәртібі бойынша (ашық және жабық). Элиталардың айналымы заңы. Саяси элиталарды таңдау жүйелері.
  • 9 Тақырып Саяси партиялар, партиялық жүйелер, қоғамдық-саяси қозғалыстар мен бірлестіктер.
  • 10 Тақырып Саяси мәдениет және саяси әлеуметтену. Саяси мәдениеттің түсінігі, мәні, құрылымдық компонеттері мен қызметтері. Саяси мәдениет құрылымындағы саяси дәстүр, саяси миф, саяси стереотип, саяси символика. Саяси мәдениеттің деңгейлері: дүниетанымдық, азаматтық, саяси. Қоғамның саяси мәдениеті мен саяси субмәдениеттердің арақатынасы.
  • 11 Тақырып Сайлау және сайлау жүйесі. Сайлау демократияның міндетті шарты ретінде. Сайлау жүйелерінің мәні мен сайлау жүйелерінің негізгі түрлері. Сайлау жүйелерінің қазіргі концепциялары. Мажоритарлы сайлау жүйесі, оның түрлері мен модификациясы. Пропорционалды сайлау жүйесі, оның түрлі елдердегі ерекшеліктері. Аралас сайлау жүйелері. Көпсатылы сайлау. Сайлау шаралары мен сайлау кампаниялары.
  • 12 Тақырып Саяси технологиялар.
  • 13Тақырып Саясаттағы конфликттер және дағдарысты жағдайлар.
  • 14-тақырып Қоғамның саяси жаңғыруы.Саяси даму және оның критерийлері. Саяси модернизация түсінігі. Саяси модернизацияның мақсаты, оның негізгі сипаттары. Саяси модернизацияның кезеңдері мен факторлары. Модернизациялық үдерістегі дәстүрдің рөлі. Қазақстан Республикасының саяси модернизациясы
  • 15 Тақырып Әлемдік саясат және қазіргі халықаралық қатынастар. Халықаралық қатынастар жүйесіндегі егеменді Қазақстан.Халықаралық қатынастар түсінігі және негізгі субъектілері. Халықаралық қатынастар теориясындағы теориялық әдістер мен негізгі дәстүрлі мектептер. Қазіргі халықаралық тәртіптің тарихи типтері мен ерекшеліктері. Халықаралық қатынастар жүйелерінің типологиясы мен олардың қызмет етуінің құрылымдық заңдылықтары.
Негізгі әдебиет
  • 1. Основная литература 1 Гаджиев К.С.Политология. Учебник. – М., 2019. 2 Политология: Учебное пособие / Под ред. Байдельдинова Л.А., Бурханова К.Н., Соловьева А.В. Алматы, 2015г. 3 Голосов Г.В. Сравнительная политология. Новосибирск.2017г. 4 Бутенко А.И. Власть народа. М., 2016г. 5 Мухаев Р.Т. Политология.- М., 2016г. 6 Зеркин Д.П. Основы политологии: Курс лекций. – Ростов на Дону, 2019г. 7 Политология: Учебное пособие / Под ред. Нысанбаева А.Н., Алматы, 2017г. 8 Липсет С.М. Политическая социология. Американская социология сегодня: перспективы, проблемы, методы. М.,2012г. 1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 17 қаңтар 2. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 31 қаңтар 2017 3. Назарбаев Н.Ә. Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» 12 сәуір 2017 4. Абсаттаров Р.Б. Саясаттану негіздері. – 2 т.- Алматы: Қарасай, 2011. 5. Heywood A. Politics. - N.-Y.: Palgrave Macmillan, 2013. 6. Мұсатаев С.Ш. Саяси билік: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті. – 2014 7. Әлемдік саясаттану антологиясы. "Мәдени мұра" мемлекеттік бағдарламасы. – Алматы: Қазақстан. – 2005-2009. - Т. 1-9 8.Hague, Rod. Political Science : a comparative introduction / R. Hague, M. Harrop. - New York : [s. n.], 2010. - 442 с. - 17000 р. 9. Powell, G. Bingam. Comparative Politics Today : A World View / G. B. Powell, R. J. Dalton, K. Strom. - 10th ed. - Boston : [s. n.], 2012. - 722 с. - ISBN 978-0-205-09751-7 : 28 895 т.
Қосымша әдебиеттер
  • 1.Бәйділдінов Л.Ә. Теориялық саясаттану. – Алматы, 2005. 2. Булуктаев Ю.О. Политический режим и посткоммунистическая трансформация: теория, методология, практика.- Алматы, 2008. 3. Казахстанская политологическая энциклопедия / Под ред. Т.Т.Мустафина. - Алматы,1998. 4. Управление рисками в сфере внутренней политики Республики Казахстан/ Под. ред. Шаукеновой З.К. - Алматы, 2014. 5. Чеботарѐв А.Е. Политическая мысль суверенного Казахстана: динамика, идеи, оценки. Алматы: ИМЭП при Фонде Первого Президента, 2015. 6. Пугачев В.П., Соловьев А.И. Введение в политологию / – М., 2013. 7. Ежегодные послания Президента РК народу Казахстана - Nyr.kz. total.kz3. Конституция Республики Казахстан. Астана. 20174. https://egov.kz/cms/ru